ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٥ - ٢ - مثانى

بجاى انجيل و تورات و زبور

حديثى از رسول اكرم مشهور است كه ما اول ترجمه متن آن حديث را بيان ميكنيم سپس به بيان «كلمات» ميپَردازيم حضرت فرموده داده شد بمن بجاى تورات «سبع طوال».

و بجاى انجيل «مثانى» و بجاى زبور «مئين» و برترى يافتيم به مفصّل و در روايت واثلة بن اسقع چنين است كه رسول اكرم فرموده ... بجاى انجيل «مئين» و بجاى زبور «مثانى» و از عرش داده شد بمن «فاتحة الكتاب» و «خواتيم البقره» كه بهيچ پيامبرى داده نشد و اضافه بر آنها خدايم بمن «مفصّل» داد.

بيان كلمات حديث‌

١- سبع طوال‌

هفت سوره طولانى قرآن است كه چون طولانى‌ترين سوره‌ها هستند بدين نام خوانده شده‌اند و آنها: بقره، آل عمران، نساء، مائده، انعام، اعراف و انفال با توبه‌اند چون دو سوره با هم‌اند بآنها «قرينتين» ميگويند و لذا فاصله آنها بسم اللَّه الرحمن الرحيم نيست.

٢- مثانى‌

سوره‌هاى پس از هفت سوره طولانى «مثانى» اند كه اول آنها سوره يونس و آخرشان سوره «نحل» است. سبب اينكه بآنها «مثانى» گفته‌اند اين است كه آنها بدنبال سوره‌هاى طولانى آمده‌اند و از كلمه «ثنّت» يعنى دنبال كرده آمده است بنا بر اين سوره‌هاى طولانى (مبادى) و آنها (مثانى) اند و مثانى جمع مثنى است مانند معانى جمع معنى ولى فراء ميگويد مفرد مثانى «مثناة» است.

ابن عباس ميگويد: همه سوره‌هاى قرآن چه طولانى و چه كوتاه «مثانى» اند باستناد آيه كريمه:(اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ)[١] ميگويد علت اينكه همه آنها را «مثانى» گفته‌اند اين است كه خداوند مثل‌ها و حدود و فرائض‌

[١] آيه ٢٣ از سوره زمر