ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢ - موضوع و فائده اين علم

٢- در مورد علم قرآن و شرح و شناسايى احكام و معانى آن، و تفسير بدين معنى مورد توجه ما است و تعريفهاى مختلفى براى آن بيان شده است بعضى ميگويند:.

تفسير دانستن قواعد و اصولى است كه بسبب آن معانى كلام خدا از امر و نهى و مانند آن فهميده ميشود.

فخر رازى ميگويد: تفسير علمى است كه ميخواهد مراد خدا را از قرآن مجيد روشن كند و همين تعريف را تفتازانى دارد و ميگويد علمى است كه بحث ميكند از احوال الفاظ قرآن از نظر دلالت بر آنچه مراد و منظور از آن است.

ابو حيان براى تفسير تعريفى جامع‌تر و وسيعتر آورده و علم تجويد را در آن داخل كرده است او ميگويد علمى است كه از چگونگى قرائت و خواندن الفاظ قرآن و پى بردن به سؤالات و احكام و حالات كلمات بتنهايى و يا در جمله و معانى آن كلمات در دو حالت بحث ميكند.

زركشى در تعريف تفسير به بيان آنچه تفسير بدان نيازمند است پرداخته و ميگويد تفسير علمى است كه بوسيله آن، كتاب نازل بر قلب محمّد (قرآن) دانسته ميشود و با شناسايى اسباب نزول آيات و ناسخ و منسوخ و در دست داشتن قواعد صرف و نحو و قرائت ميتوان معانى و احكام و حكم آن را فهميد.

علامه تفتازانى هيچكدام از اين تعريفها را نپسنديده و ميگويد اينها باصطلاح جامع و مانع نيستند و خود در تعريف تفسير ميگويد: تفسير شناختن كلام خدا است از نظر قرآن بودن و دلالت آن بر آنچه بطور يقين و يا بصورت گمان مراد و مقصود خدا است.

ولى با توجه به اينكه علم تفسير در ضمن بيان آيات به بيان مسائلى از علوم مختلف مى‌پردازد نمى‌توان براى آن تعريفى كامل و جامع آورد.

موضوع و فائده اين علم‌

موضوع علم تفسير، كلام خدا و غرض از آن، بدست آوردن قدرت و توانايى بر استنباط صحيح احكام شرعى از اين كتاب آسمانى است.