ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠ - اقسام تفسير از نظر ابن عباس

آيات و نحوه قرائت‌ها و بيان آنچه مربوط به قصص و وقايع گذشته و آينده است و سند و مدرك در اين قسمت از تفسير سنّت نبوى و احاديث ائمه : ميباشد جز آياتى كه در مورد قصص و يا براى ارشاد افكار و بكار انداختن عقل‌ها در شناسايى خدا و مسائلى مانند آنست و يا آياتى كه در مورد مواعظ و حكمتها آمده است كه چون اين آيات معناى روشن و ظاهرى دارند تفسير آنها نياز به سنّت و حديث ندارد و اما در آيات متشابه هيچ چاره‌اى جز مراجعه بأهل بيت وحى نيست.

تفسير براى چيست؟

صاحب كشف الظّنون تفسير رأى را پنج نوع ميداند:

١- تفسير آيات با اطلاع نداشتن از علومى كه تفسير بدانها نياز دارد.

٢- تفسير آيات متشابهى كه جز خدا حقيقت آنها را نميداند.

٣- تفسير آيات را تابع اعتقادات مذهبى قرار دادن و مطابق آنها معنى كردن اگر چه بصورتى ضعيف باشد.

٤- ادّعاى قطعى به اينكه حتماً مراد و منظور خدا همين است.

٥- تفسير بر اساس استحسانات عقلى و ذوق و سليقه شخصى.

اقسام تفسير از نظر ابن عباس‌

ابن عباس تفسير را به چهار دسته تقسيم كرده است:

١- تفسيرى كه همه بايد بدانند يعنى قسمت مهمّى از ادلّه توحيد و احكام و دستورات.

٢- تفسيرى كه مخصوص عرب زبانان است كه همان دانستن حقيقت لغات و خصوصيّات كلام است.

٣- تفسيرى كه علماء و دانشمندان ميدانند و آن تأويل متشابهات و فروع احكام است.

٤- تفسيرى كه جز خدا كسى نميداند مانند آنچه مربوط بغيب و زمان رستاخيز و مانند آن است.