ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠٦ - ١ - ارشاد و راهنمايى مطلق

(وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ). (سامرى آنان را گمراه نمود)[١].

زيرا اضلال (گمراه كردن) در موارد فوق، بشك و ترديد و در فساد انداختن و راهنمايى غلط مى‌باشد، و خداوند منزّه است از اينكه چنين كارى كند. بنا بر اين اضلال باين معنى بخداوند نسبت داده نميشود.

اقسام هدايت‌

هدايت و راهنمايى در قرآن بچند نوع تعبير شده است:

١- ارشاد و راهنمايى مطلق‌

بمعنى دلالت و ارشاد (راهنمايى) مثلًا ميگويند: «هداه الطريق يا الى الطريق» يعنى راه را باو نشان داد. اين نحو هدايت در قرآن براى همه است خواه مسلمان يا كافر زيرا خدا همه مردم را بسوى حق و حقيقت خوانده و راه را بآنها نشان داده است و آيات زيادى در قرآن مى‌باشد كه كلمه هدايت را در اين معنى بكار برده است. مانند:(لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى‌)[٢] هدايت و راهنمايى براى آنان از جانب خدا (بفرستادن پيامبر) آمد و آيه‌(إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً ...)[٣](وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى‌ عَلَى الْهُدى‌)[٤](وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ)[٥](وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ)[٦] و ... در همه اين آيات هدايت بمعنى إرشاد و راهنمايى است.

[١] آيه ٨٥ از سوره« طه».

[٢] آيه ٢٣ از سوره نجم.

[٣] ما بانسان راه( حق و باطل) را نشان داديم او سپاسگزار يا ناسپاس است.

[٤] قوم ثمود را ما هدايت و راهنمايى كرديم ولى آنان گمراهى را بر هدايت ترجيح دادند آيه ١٨ از سوره سجده.

[٥] تو اى پيامبر مردم را براه راست هدايت كردى. آيه ٥٢ از سوره شورى.

[٦] آيا ما بانسان راه خبر و شر( حق و باطل و بهشت و دوزخ) را نشان نداديم.

آيه ١٠ از سوره بلد.