ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٢٩ - كفر مربوط بقلب است يا افعال؟

ناتمامى استدلال‌

طرفداران مذهب اوّل چهار دليل بالا را ناتمام دانسته و در باره آنها مى‌گويند ١- آيه كريمه كه مى‌فرمايد(إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِّ) كلمه جن بمعناى پوشيده است و دسته‌اى از ملائكه از ديده‌ها پنهان بودند و لذا اين كلمه به آنها گفته شده است.

٢- آيه كريمه‌(لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ) صفت دربانان بهشت است نه همه ملائكه.

٣- ممكن است خداوند در ابليس كه خود ملك بود نيروى شهوت را قرار داد و توالد و تناسل داشته باشد.

٤- آيه كريمه كه مى‌فرمايد:(جاعِلِ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا) معارض است با آيه ديگر كه مى‌فرمايد(اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ)[١] خداوند از ملائكه و از مردم بر ميگزيند فرستاده‌هايى را كه «من» (از) براى تبعيض است و معنايش اين است كه خدا بعضى از ملائكه را براى فرستادگى خود برميگزيند نه همه آنها را.

(وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ‌)- در باره اينكه شيطان از كافران بود نيز چند قول نقل شده است.

١- او كافر شد همانطور كه قرآن در مورد فرزند نوح مى‌فرمايد(فَكانَ مِنَ الْمُغْرَقِينَ)[٢] (او از غرق شده‌ها گشت) و منظور اين است كه غرق شد.

كفر مربوط بقلب است يا افعال؟

برخى به اين آيه استدلال كرده‌اند كه كفر و ايمان نه تنها مربوط بقلب است بلكه به افعال و رفتار نيز ارتباط دارد چه شيطان كه از نظر اعتقاد اشكالى نداشت تنها او سجده نكرد و سبب كفرش همين شد.

[١] آيه ٧٥ از سوره حج( ٢٢)

[٢] آيه ٤٣ از سوره هود( ١١)