ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٣٩ - تفسير

يعنى صله رحم كنيد و پيوند خويشاوندى را محكم سازيد.

(وَ الْيَتامى‌ ...)- و كودكان بى‌پدر.

نسبت بآنها با رأفت و مهربانى رفتار نمائيد.

(وَ الْمَساكِينِ ...)- ناداران.

حقوق واجبه آنان را كه خداوند در اموال مقرّر فرموده بآنها بپردازيد.

(وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً ...)- و بمردم به نيكى سخن بگوئيد.

و در اين جمله دو احتمال است ١- عدول از خبر بخطاب باشد و عرب اين معنى را تجويز مينمايد در موردى كه خبر مربوط بهمان مخاطب باشد و گاهى اول خطاب ميكند و سپس عدول بخبر مينمايد مثال اول:

و مثال دوم:

٢- گفته شده معناى آن اين است: گفتيم بآنها كه بمردم ...

و در معناى حسن نيز چند احتمال است:

١- جابر از امام باقر در تفسير اين جمله نقل كرده كه منظور اين است:

بگوئيد بمردم بهترين چيزى را كه دوست داريد بشما گفته شود زيرا كه خداوند مبغوض ميدارد كسى را كه ناسزا ميگويد و نفرين ميكند و بر مردم مسلمان طعن ميزند و از ناسزا گفتن و شنيدن باك ندارد و در سؤال لجاجت و ستيزه ميكند و دوست ميدارد كسى را كه بردبار و با عفت و پارسا بوده باشد.

٢- ابن عباس ميگويد منظور از «قول حسن» گفتار نيك و اخلاق خوش كه‌

[١] دور است زيارت عاشقان و از اين رو سخت است بر جويندگان تو اى دختر مخرم.

[٢] بدى روا دارى بما و يا نيكى كنى براى ما يكسان است و ملامتى نيست در نزد ما و بغضى نيست اگر او بغض كند.