در فقه هر كدام از فرق مختلف اسلامى، موجود است كه در محدوده خودشان محترم است، اما اين اختلاف موجب نمى‌شود كه آنها را از مرز اسلام بيرون بدانيم و اكنون نيز در جهان مرسوم است كه هر گاه اكثريت جمعيتى پيرو مذهبى باشند، همان نيز مذهب رسمى شان است.

اقليت‌ها در حكومت اسلامى

در اسلام و حكومت اسلامى تنها ملاك پيروى از اسلام و اجتماع تحت لواى پيامبر عظيم الشان اسلام است، لكن پيروان اديان آسمانى ديگر، اگر چه تحريفاتى دارند، مى‌توانند در كشور اسلامى زندگى كنند. مقررات مذهبى آنان در ميان خودشان مورد احترام حكومت اسلامى است، لكن بايد به گونه‌اى عمل نكنند كه هتك حرمت قوانين اسلام باشد و چون احكام خمس و زكات اسلام جزء مقررات دينى آنها نيست، ماليات خاصى بايد به حكومت اسلامى بپردازند تا دولت اسلامى بتواند احتياجات آنان را تأمين كند و در واقع عوض هزينه‌اى را كه دولت اسلامى در بودجه كل كشور به مصرف آنان مى‌رساند، از اين طريق بايد بپردازند.

اين اقليت‌ها به حسب اصول اسلام منحصر در يهوديان و مسيحيان و زرتشتيان است و غير آنان اقليت رسمى و مورد احترام حكومت اسلامى نمى‌توانند باشند.

بنابراين طوايف و فرق مسلمين حكم ساير مسلمانان را دارند و تحت لواى گسترده اسلام زندگى مى‌كنند و اگر از مرز اسلام بيرون باشند، هيچ گونه رسميتى در حكومت اسلام ندارند؛ اگر چه براساس مصالحى كه اولياى امور مسلمانان مى‌بينند، مى‌توانند به عنوان پناهنده به اسلام در سايه حكومت اسلامى زندگى كنند.

آنچه دراين مقاله مورد بحث قرار گرفت به ويژه در باره اقليت‌ها، به طور اختصار و اجمال بود و در فرصتى مناسب‌تر مى‌توان از آنها به طور گسترده بحث كرد.