فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣١ - ازدواج مرد مسلمان با زن اهل كتاب (١) آیة الله سيد موسى شبيرى زنجانى

قاچاق بود و كمتر انجام مى‌گرفت، لذا فرد متعارف از نكاح، نكاح دائم است و اطلاق يك واژه و اراده فرد متعارف از آن كاملاً طبيعى است.

با اين همه، اثبات انصراف وظهور اين واژه‌ها در خصوص عقد دائم مشكل است، بلكه مى‌توان اين واژه‌ها را مجمل دانست، به خصوص با عنايت به اينكه به نظر ما هر نوع ظنى در باب الفاظ حجت نيست، بلكه تنها ظهورى حجت است كه اطمينان نوعى بياورد يا نوع مردم از احتمال خلاف آن غفلت داشته باشند.

با اين همه، از صحيحه احمد بن محمد بن أبى نصر بزنطى استفاده مى‌شود كه لفظ «نكاح» عقد متعه را هم شامل مى‌گردد:

قال: سألت الرضا (عليه السلام): أيتمتع بالأمة بإذن أهلها، قال: نعم إن اللّه‌ تعالى يقول : «فانكحوهنّ بإذن أهلهنّ» (٨٦).

استدلال به آيه فوق براى حكم متعه، نشان از ظهور «فانكحوهنّ» در معناى اعم دارد و اين امر با اجمال اين واژه يا انصراف آن به نكاح دائم سازگار نيست.

در پاسخ به رواياتى كه نكاح را مقابل متعه قرار داده‌اند، مى‌توان گفت كه روايات پيشين هر چند تأييدگر انصراف نكاح به نكاح دائم‌اند، ولى نمى‌توان از آنها به عنوان دليل ياد كرد؛ از اين رو، صلاحيت معارضه با صحيحه بزنطى را ندارند؛ زيرا گاه واژه‌اى ذاتاً اطلاق دارد، ولى ظهور اطلاق آن در برخى از افراد ضعيف‌تر است. بدين جهت، گاه براى تأكيد جمله و تقويت ظهور اطلاقى و شمول اين افراد مخفى، آنها را ذكر مى‌كنند و از اين رو، از لفظ مطلق پيشين، ساير افراد اراده مى‌شود؛ مثلاً واژه موت، شامل هرگونه مرگ است، ولى گاه به تناسب حكم و موضوع شمول آن نسبت به موارد كشته شدن، چندان قوى نيست. از اين رو،