فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٢ - لقطه و مجهول المالك (١) آیة الله سيدكاظم حائرى
آمده است. البته روايت ابراهيم بن عمر (٣٨) كه پيش از اين نقل شد، دلالت بر يك سال تعريف لقطه حرم و سپس صدقه دادن آن دارد.
بعيد نيست روايت على بن ابى حمزه مربوط به حالت اضطرار باشد؛ زيرا مسافر حرم، معمولاً نمىتواند يك سال در حرم باقى بماند و احتمال دارد روايت در زمان زيارت خانه خدا صادر شده و مربوط به همان اوان باشد؛ زيرا با اين كه سؤال كننده در پرسش خود مطرح نكرده است كه يابنده مسافر است، ولى امام (ع) در پاسخ مىفرمايد: «يرجع إلى بلده» . در موسم زيارت وقتى يابنده به سرزمين خود بر مىگردد بيشتر زائران نيز به سرزمين خودشان بر مىگردند و در اين صورت تعريف ناممكن بوده و اميدى به شناسايى مالك نخواهد بود ؛ زيرا در چنين مواردى غالباً مالك، يكى از زائران است.
٥. محمد بن قيس در روايت معتبرى از امام باقر (ع) نقل مىكند كه فرمود:
قضى علي (ع) في رجل وجد ورقاً في خربة أن يعرّفها فإن وجد من يعرفها و إلاّ تمتّع بها؛ (٣٩)
على (ع) در مورد مردى كه سكهاى در خرابهاى يافته بود، حكم كرد كه آن را تعريف كند. پس اگر كسى را يافت كه آن را بشناسد [آن را به او بدهد] و در غير اين صورت آن را مصرف كند.
گاهى گفته مىشود كه اين روايت اگر چه تعريف را به يك سال قيد نزده است، ولى اطلاق آن به روايات ديگر مقيد مىشود، ولى بنابر ظاهر روايت مىتوان تعريف را حمل بر استحباب كرد؛ زيرا تعريف لقطه در خرابهاى كه ساكنان آن از بين رفتهاند، واجب نيست؛ چنان كه در روايت معتبرى از محمد بن مسلم نقل شده است كه مىگويد: از امام صادق (ع) در مورد يافته شدن سكه در خانه سؤال كردم. امام فرمود:
(٣٨) همان، ج٩، باب ٢٨ از ابواب مقدمات طواف، ص٣١١، ح٤.
(٣٩) وسائل الشيعه، ج١٧، ص٣٥٥، ح٥، ص چاپ اسلاميه.