فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠٧ - همراه با دايرة المعارف فقه اسلامى - اثبات
فقهاى شيعه نيز اگر چه اين عنوان را آوردهاند، (٤٠) ولى مشهور، حجيت كتابت را منكر شدهاند؛ زيرا رواياتى مبنى بر نهى از ترتيب اثر دادن به كتابت وجود دارد. (٤١) در برخى از اين روايات، علت عدم ترتيب اثر دادن به كتابت، مصون نبودن آن از تزوير است. (٤٢)
٦ ـ ٥. قسم: عبارت است از سوگند ياد كردن به خداى تعالى يا يكى از نامهاى خاص او كه خبرى كه مىدهد راست است يا به تعهدى كه كرده، عمل مىكند.
فقط نوع اول كه از آن به «قسم قضايى» تعبير مىشود از طريق اثبات است و نوع دوم كه بدان «قسم عهدى» مىگويند، از طرق اثبات نيست.
قسم قضايى به انواعى تقسيم مىشود:
اول، قسم انكار: سوگندى است كه منكر بر صحت سخن خود، بعد از شاهد نياوردن مدعى، ياد مىكند تا دعوا پايان يابد. قسم انكار، خود به دو نوعِ «قسم قطع» و «قسم نفى علم» تقسيم مىشود. (٤٣)
دوم، قسم مردوده [ برگشت داده شده] : قسم مردوده سوگندى است كه بعد از نكول منكر به مدعى برگشت داده مىشود و با قسم ياد كردن، حق به وى داده مىشود. (٤٤)
(٤٠) المبسوط، ج ٨، ص ١٢٢ ؛ شرائع الاسلام، ج ٤، ٩٥ ؛ قواعد الاحكام، ج ٣، ٤٥٦ ؛ مسالك الافهام، ج ١٤، ص ٧ ؛ جواهر الكلام، ج ٤٠، ص ٣٠٣ ؛ تحرير الوسيلة، ج ٢، ص ٣٩٠ ـ ٣٩١.
(٤١) وسائل الشيعة، ج ٢٧، ص ٣٢١، باب ٨ از ابواب شهادات.
(٤٢) وسائل الشيعة، ج ٢٧، ص ٣٢٣، باب ٨ از ابواب شهادات، حديث ٤.
(٤٣) جواهر الكلام، ج ٤٠، ص ٢١٣ ـ ٢١٤ و ٢٧٤.
(٤٤) شرائع الاسلام، ج ٤، ص ٨٤ ـ ٨٥ ؛ قواعد الاحكام، ج ٣، ص ٤٤٠ ؛ تكملة العروة، ج ٣، ص ٦٤.