بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج البلاغه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٤٨ - حکمت وجود متشابهات در قرآن
يَأْمَنُونَ سَطْوَتَهُ، وَ يَسْتَحِلُّونَ حَرَامَهُ بِالشُّبُهَاتِ الْكَاذِبَةِ وَ الْأَهْوَاءِ السَّاهِيَةِ، فَيَسْتَحِلُّونَ الْخَمْرَ بِالنَّبِيذِ وَ السُّحْتَ بِالْهَدِيَّةِ وَ الرِّبَا بِالْبَيْعِ؛[١] اي علي، مردم پس از من به وسيلة اموالشان آزمايش ميشوند و به اينكه مسلماناند و دين دارند بر خداوند منّت مينهند و اميد برخوردار گشتن از رحمت خدا را دارند و از قدرت او خود را در امان ميدانند. به وسيلة شبهههاي دروغينْ حرام خدا را حلال ميشمرند، پس حلال ميشمرند شراب را به نام آب کشمش، و نيز رشوه را با عنوان هديه، و ربا را با عنوان بيع حلال ميشمرند.
پيامبر(صلى الله عليه وآله) از کساني خبر ميدهند که شراب را حلال ميشمارند و در توجيه اين كار ميگويند شراب حرام آن است که از انگور گرفته ميشود، و شراب کشمش (نبيذ) يا ميوههاي ديگر را حلال ميدانند. همچنين با اينكه ميدانند رشوه حرام است، به اسم هديه و براي آنكه كارشان سريعتر انجام شود يا اقدامي به نفع آنان صورت پذيرد و يا حکمي صادر گردد، اموالي را به نام هديه به قضات يا مأموران حکومتي تقديم ميکنند، در حالي که آنان در واقع رشوه دادهاند و با تغيير نام و عنوانْ ماهيت چيزي تغيير نميكند. نيز با آنكه ميدانند ربا يکي از بدترين و شنيعترين گناهان است و در برخي روايات از هفتادبار زناي با محارم در کنار کعبه بدتر شمرده شده[٢] و در قرآن به مثابة جنگ با خدا معرفي شده است،[٣] به اسم معامله و دادوستد مرتكب آن ميشوند. براي
[١] محمدباقر مجلسي، بحارالانوار، ج ٣٢، باب ٤، ص ٢٤١، ح ١٩١. [٢] محمد بن حسن حر عاملي، وسائل الشيعة، ج ١٨، باب ١، ص ١١٧. [٣] يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَذَرُواْ مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ * فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ فَأْذَنُواْ بِحَرْبٍ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَإِن تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُوسُ أَمْوَالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَلا تُظْلَمُونَ؛ «اي کساني که ايمان آوردهايد از خدا بترسيد و اگر ايمان داريد هرچه از ربا [بر مردم] مانده است رها کنيد؛ و اگر [رها] نکنيد، بدانيد به جنگ با خدا و فرستادة وي برخاستهايد و اگر توبه کنيد سرمايههاي شما از آنِ شماست، در حالي که نه ستم ميکنيد به خواستن ربا و نه بر شما ستم ميرود به باز ندادن سرمايه» (بقره ٢٧٨، ٢٧٩).