بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج البلاغه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٥٠ - پيراستن خداوند از ظلم در بستر آزمون بندگان

گزينش راه و روش براي انسان‌ها مقدر فرموده و آنان را با آنچه در اختيارشان قرار داده است،‌‌ مي‌آزمايد. ابزارهاي آزمايش، هم چيزهايي است که مطلوب و خوشايند انسان‌هاست و هم چيزهايي که آدميان نمي‌پسندند و خوش نمي‌دارند. به ديگر سخن، براي تحقق آزمايش الاهي، همواره بايد خوشي‌ها، لذات، ناخوشي‌ها و آلامي باشند تا وسيلة آزمايش آدمي گردند. انسان‌ها موظف‌اند از بعضي خوشي‌ها چشم بپوشند و بر پاره‌اي ناخوشي‌ها صبر و شکيبايي ورزند و بدين‌ترتيب آزموده مي‌شوند. پس خوشي‌ها و لذات، و نيز ناخوشي‌ها و آلام در زندگي دنيوي يک اصل‌اند که در متن تدبير الاهي ملحوظ گرديده‌اند.

از جمله نعمت‌هاي بزرگي که خداوند به ما عنايت فرموده و ما را بدان‌ها مي‌آزمايد نعمت هدايت و نعمت اسلام است، و اگر ما در استفاده از اين نعمت‌ بزرگ کوتاهي کنيم، خود باعث محروم گشتن از آن شده‌ايم؛ چون خداوند هيچ نعمتي را از بندگانش نمي‌ستاند، مگر آنکه آنان ناسپاسي کنند و زمينة حرمان از آن نعمت را در خود فراهم آورند:

ذَلِكَ بِأَنَّ اللّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِّعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمْ وَأَنَّ اللّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ؛[١] اين [کيفر فرعونيان و کافران پيش از آنان] از آن روست که خدا هرگز بر آن نبوده است که نعمتي را که بر مردمي ارزاني داشته دگرگون کند تا آنکه آنان آنچه در خودشان است دگرگون سازند (حال خود را به کفر و ناسپاسي و ستمگري بگردانند) و خدا شنوا و داناست.

در برابر اگر کسي به درستي از نعمت‌هاي خداوند بهره بُرد و خداوند را به خاطر نعمت‌هايش سپاس گفت و ادب بندگي به جاي آورد، خداوند نعمت‌هاي بيشتري ارزاني‌اش مي‌کند: