بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج البلاغه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٢١ - عوامل تحصيل اخلاص

اخلاص و نقش آن در تعالي بخشيدن به عمل و روح انسان، و در مقابل، شناخت زيان و خسارتي است که نيت و عمل غيرخالص در پي دارد. البته با توجه به دلبستگي‌هاي مادي و موانعي که انسان را از اصلاح نفس و رفتار باز مي‌دارند، ما در آغاز، براي کسب معرفت در اين زمينه انگيزة کافي نداريم و تنها با همت و ارادة جدي تحصيل اين معرفت ميسور مي‌شود. براي درک بهتر اهميت و جايگاه اخلاص بايد به ياد داشت که هيچ پديدة روحي‌اي نمي‌تواند مانند اخلاص زندگي پرفراز و نشيب و پراضطراب انسان را تنظيم و تعديل ساخته، موجب آرامش‌ خاطر شود. علت پيدايي آرامش‌ خاطر از طريق اخلاص اين است که روح انسان مخلص هنگامي که به حقيقت والايي اخلاص مي‌ورزد، در واقع گمشده‌اش را باز مي‌يابد و خود را در مسير هدف و مقصد متعالي و اصلي مي‌بيند و از آن پس تاريکي‌ها از فراروي او کنار مي‌روند و به هر سوي مي‌نگرد روشنايي‌ها را مي‌بيند؛

عامل دوم براي تحصيل اخلاص، مبارزه با عادات بد است که مزاحم خلوص و اخلاص انسان هستند. البته بايد توجه داشت که بهترين زمان براي مبارزه با عادات بد دوران جواني است، که هنوز عادات بد در انسان رسوخ نيافته‌اند و خصايص منفي در وي قوي و ريشه‌دار نشده‌اند. اما وقتي انسان دوران جواني را پشت سر نهاد و به دوران ميان‌سالي يا پيري رسيد، آن عادات زشت در وي ريشه‌دار و قوي گشته، مبارزه با آنها و از بين بردنشان بسيار دشوار مي‌شود. از اين جهت امام خميني(رحمه الله) بارها در درس‌هاي اخلاق خود به جوانان توصيه مي‌کردند که قدر جواني‌شان را بدانند و به خودسازي و مبارزه با نفسانيات بپردازند؛ زيرا وقتي انسان پير شد، خودسازي و مبارزه با عادات و نفسانيات بسيار دشوار مي‌شود.

وقتي انسان دريافت که همة هستي‌اش از خداست، مي‌بايد هرچه را دارد تقديم خداوند و مالک حقيقي کند و اخلاص ورزيدن او را نبايد امري دور از تصور و