بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج البلاغه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٧ - خاستگاه حالات نفساني و ضرورت اعتدال در آنها

سرور در برابر نعمتي که خداوند به انسان داده و او مي‌تواند به وسيلة آن راه‌هاي تکامل را بپيمايد، پسنديده است. شادي به‌خاطر سلامتي، موقعيت اجتماعي يا محبوبيتي که انسان در خانواده و بين دوستان و در جامعه به دست آورده است و آثار سازنده و ارزشمندي دارد، مطلوب است، و اين مطلوب بودن از آن روست که انسان مي‌کوشد تا از نعمت‌هاي الاهي در مسير صحيح بهره بَرد و از ياد خداوند نيز غافل نمي‌شود. در مقام استفاده از نعمت‌هاي الاهي و ابراز شادماني، انسان بايد لذت‌هاي دنيوي را با لذت‌هاي بي‌نهايت آخرت بسنجد و شادي در برابر نعمت‌هاي مادي را با شادي حاصل از نعمت‌هاي اخروي مقايسه کند؛ آن‌گاه به گونه‌اي رفتار کند که لذت‌هاي دنيوي مانع دستيابي به لذت‌هاي اخروي نشوند، و اين امر در صورتي تحقق مي‌يابد که لذت‌ها و نعمت‌هاي دنيوي در راه حرام صرف نگردند.

از سوي ديگر، ترس و اندوهي مطلوب است که اولاً، سازنده باشد و انسان را به توبه و جبران کوتاهي‌هاي گذشته و همت بيشتر بر انجام وظايفش وادارد؛ ثانياً، ترس و اندوه در بي‌بهرگي از دنيا و نعمت‌هاي آن منحصر نيست و انسان بايد بيشتر در برابر محروم گشتن از نعمت‌هاي ابدي آخرت و گرفتار شدن به عذاب الاهي ترسناک و اندوهگين باشد؛ ترس و اندوه او بيشتر بايد ناظر به آثار بد و نامطلوب گناهانش که در آخرت نمايان مي‌شوند، باشد.

فرهنگ الحادي غرب بر آن است که انسان بايد در پي شادي مطلق باشد، و ترس و اندوهْ بيماري، و براي جسم و روان او زيانبار است. بر اين اساس، انسان بايد خود را از هر ترس و اندوهي برهاند. اما از نظر اسلام هم شادي و آرامش مفيد است و هم ترس و اندوه؛ زيرا اگر آدمي از بيماري و زيان‌هاي دنيوي ترسي نداشته باشد، بهداشت غذا و بدن را رعايت نمي‌کند و آنچه باعث مي‌شود که او غذاي فاسد مصرف نکند و از پرخوري بپرهيزد، ترس از بيماري است. همچنين ترس از زيان‌هاي دنيوي او را