حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٧ - حدیث «عشرة مبشّرة» یا استفادههای سیاسی از روایت

نمى‌تواند جانشین پیامبر٦ پس از رحلت وی شود؛ لذا هیچ اشاره‌اى در ضمیمه شدن او در لیست «خلفاى ممتاز» وجود ندارد.

عشرة قریشى و ارزش سیاسى روایت

این نکته در حدیث جالب توجه است که ده مردِ فهرست‌شده در جایگاه منسوب‌شدگانِ به عشره، همه قریشى‌اند.[٢٤٦] در حقیقت، اختلاف‌هاى دو فهرست عبدالرحمن و سعید‌بن‌زید از عشره _ فهرست عبدالرحمن که پیامبر را از فهرست عشره استثنا مى‌کند[٢٤٧] و هردو نقل، سعید‌بن‌زید را در بر دارد[٢٤٨]_ محدوده متن روایات را که با داشتن عبارت «عَشَرَةٌ مِنْ قُرَیشِ فىِ الجَنَّةِ» ممتایز می‌سازد دقیقاً این معنا در مقایسه با متن‌هاى دیگر حدیث عشره «عَشَرةٌ فِى الجنَّةِ» وجود دارد.

بخشی از این دانسته‌ها ممکن است در نگاه نخستین چندان مهم به نظر نرسند، اما آن‌ها اهمیت مضاعفى خواهند یافت؛ {به‌ویژه} اگر کسى محتواى متن روایات را بررسى کند، درمى‌یابد که این روایات {عشرة مبشرة} و موضوع قدرت {تأثیر} حدیث، بیشتر برای تنظیم مقدمات برای هدایت جامعه اسلامى ظهور یافته‌اند.

در حقیقت این اخبار، این ره‌آورد را دارند که بعضى افراد فهرست‌شده در
این حدیث به عنوان منسوبان به عشره، «خلیفه»اند و تحت عنوان برگزید‌گان
مورد اعتماد پیامبر٦ مطرحند؛ یا این اشخاص کسانى هستند که پیامبر٦
آنان را برای جانشینی خود معرفی کرده است. در پرتو این نگرش به حدیث، روایات عشره رنگ ضدشیعى به خود می‌گیرند، چه این‌که این افراد در محدوده آنچه احتمال داشت در لیست جانشینان ممتاز مطرح شود، اشخاصى هستند که منسوب به اهل‌بیت٧ نبودند.

این اخبار ممکن است یک زمانى براى قریشیان که ادعاى خلافت در مورد انصار را داشتند، مورد استفاده قرار گیرد، اما در قرن‌هاى بعد، نشر و شیوع آن‌ها در فضاى دیدگاه سیاسى شیعه و تهدید آن‌ها برای اهل‌سنت، مى‌تواند بهتر درک شود.


[٢٤٦]. ر.ک: الریاض النضره، ج١، ص٢٧_‌٢٨.

[٢٤٧]. همان، ص٣٠_‌٣١.

[٢٤٨]. ر.ک: اصول النحل عن الناشی الاخبار، ص٦٦ ؛ فضائل الصحابه، ص١١٤_‌١١٥.