حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٢ - حدیث «عشرة مبشّرة» یا استفادههای سیاسی از روایت
صحابه وجود ندارد و این فکر که آیاتی در شأن ده صحابه خوشبخت وجود دارد، در هیچ جایى از متن قرآن، یافت نمیشود.[٢٢٥]
نخستین منبع و مرجع حدیث «عشرة مبشرة» کتابهای
حدیثى است.
عنوان «عشرة» بهکاررفته در این آثار، از سه حدیث نبوى با گونههاى
متنوع، برگرفته شده است. البته این اخبار از طریق تعدادی از
سلسلهاسناد گوناگون، به ما رسیده است که مصدر نقل آنها به دو تن از صحابه
به نامهای «عبدالرحمنبنعوف» و «سعیدبنزیدبننوفلى»
بازمىگردد.
روایت عبدالرحمنبنعوف
به طور کلى، روایت عشرة منسوب به عبدالرحمنبنعوف، در مقایسه با روایت منسوب به سعیدبنزید نوفلی از اعتماد و وثوق کمتری برخوردار بوده است. دو دلیل براى این ادعا وجود دارد؛ اول اینکه ترمذى _ در جایى که گونههاى متنوع حدیث عشره را فهرست میکند _ آشکارا بیان کرده است که روایت عبدالرحمنبنعوف از روایت سعیدبنزید وثوق کمتری دارد؛[٢٢٦] دوم اینکه، محبالدین طبرى _ در حالى که به این حدیث ارجاع مىدهد _ ادعا کرده که بخارى آن را از نقل سعیدبنزید ضعیفتر دانسته است.[٢٢٧] با این حال، هیچکدام از {نویسندگان کتابهای معجم و اطرافنگار، مانند} «مزّى»[٢٢٨] و «ون سینک»[٢٢٩] یادآور نشدهاند که در صحیح بخارى حدیثى درباره «عشره» وجود ندارد.
در هر صورت، روایت عبدالرحمنبنعوف از عشرة مبشرة تا بیش از قرن نهم باقى نمانده و نقلهای منسوب به سعیدبنزیدبننوفلى از این حدیث، بیشتر شهرت یافته است؛ از این رو، روایات وی در این مقاله بیشترین شایستگى توجه را خواهد داشت.
[٢٢٥]. برای نمونه، زمخشری بیش از دوازده آیه را در خصائص العشره الکرام البررة فهرست کرده است که ادعا شده در رابطه با ابوبکر است: نساء، آیه ٥٨؛ مائده، آیه ٥٧؛ توبه، آیه ٤١؛ نور، آیه ٢٢؛ قصص، آیه ٥٦؛ زمر، آیه ٣٣؛ فتح، آیه ١٦؛ واقعه، آیه ١٠؛ واقعه، آیه ١١؛ حدید، آیه ١٠؛ تحریم، آیه ٤؛ لیل، آیه ٦؛ لیل، آیه ١٧؛ لیل، آیه ١٨ (ر.ک: خصائص العشرة الکرام البرره، ص٣٢_ ٣٦ و٤٢).
[٢٢٦]. ر.ک: سنن ترمذی، ج٥، ص٣١١_٣١٢.
[٢٢٧]. ر.ک: الریاض النضره فی مناقب العشره،ج١، ص٣٠_٣١.
[٢٢٨]. ر.ک: تقریب تحفة الاشراف بمعرفة الاطراف، ج١، ص٣٥٩_٣٦٠ و ج٢، ص٢٣٨_٢٤٠ ؛
[٢٢٩]. Hand book of early muhammedan tradition leiden: E. J.Brill ١٩٦٠.