دیده نشده است! بر اساس منابع اسلامی، قاعده‌ای اساسی وجود دارد و آن این‌كه «احسان و انعام» عامل برانگیخته شدن محبت در وجود انسان است. رسول خدا٦ درباره این اصل مهم می‌فرماید:

جُبِلَتِ القُلوبُ عَلی‌ حُبِّ مَن أحسَنَ إلَیها و بغض من أساء إلیها؛[١١٣]

قلب‌ها بر محبت كسی كه به آن محبت كند و دشمنیِ کسی که به آن بدی کند، سرشته شده‌اند.

این عبارت، متنی توصیفی است که از دو بخش تشکیل شده است؛ یکی، اعلام موضوع و عنوان (جُبِلَتِ القُلوبُ) و دیگری، ویژگی‌های آن (عَلی‌ حُبِّ مَن أحسَنَ إلَیها و بغض من أساء إلیها). بخش دوم خود دو قسمت دارد؛ یکی، ویژگی احسان (حُبِّ مَن أحسَنَ إلَیها) و دیگری، ویژگی اسائه (بغض من أساء إلیها).

مسئله این حدیث، بیان یکی از قوانین حاکم بر قلب است. اطلاعات به‌دست‌آمده این است که: اولاً، قلب یک‌سری قوانین ثابت دارد؛ ثانیاً، احسان موجب محبت می‌شود؛ و ثالثاً، بدی موجب دشمنی می‌گردد. بر اساس این اطلاعات، این روایت توان تئوری‌پردازی درباره حب و بغض را داشته و می‌تواند مبنایی برای نظریه محبت و دشمنی باشد.

این کلام شریف به قاعده‌ای کلی تصریح کرده که احسان، عامل برانگیختن محبت است. امام علی٧ نیز در همین باره می‌فرماید: «سَبَبُ المَحَبَّةِ الإِحسانُ»؛[١١٤] سبب محبت، احسان‌ كردن است.

بر اساس این قاعده، محبت به خداوند نیز با توجه به احسان و انعام او در حق بشر برانگیخته می‌شود. رسول خدا٦ می‌فرماید:

أحِبُّوا اللهَ لِما یَغذوکم بِهِ مِن نِعَمِهِ و أحِبّونی لِحُبِّ اللهِ عَزَّوجَلَّ و أحِبّوا أهلَ‌بَیتی لِحُبّی؛[١١٥]

خدا را به سبب نعمت‌هایى كه به شما بخشیده است، دوست بدارید؛ مرا به

[١١٣]. دوستى در قرآن و حدیث، ص٩٢، ح٢٤٥.

[١١٤]. همان، ح٢٤٩.

[١١٥]. الامالی (صدوق)، ص٤٤٦، ح٥٩٧ عن ابن‌عباس؛ الامالی (طوسی)، ص٢٧٨، ح٥٣١ عن عیسى‌بن‌احمد عن الإمام الهادی عن آبائه: عنه٦؛ سنن الترمذی، ج٥، ص٦٦٤، ح٣٧٨٩؛ المستدرک على الصحیحین، ج٣، ص١٦٢، ح٤٧١٦.