در روایات دیگر، دسترسى به بهشت براى تمام جنگ‌جویان بدر و تمام کسانى که در حدیبیه با پیامبر٦ بیعت کردند، داده شده است.[٢٤٤] بنابراین، نیاز به توضیح است که چرا تنها ده نفرِ یادشده در حدیث عشره، ممتاز شناخته شده‌اند و چه امتیازى بر دیگر واردان بر بهشت دارند.

این‌که روایت تلاش مى‌کند این واقعیت را نشان دهد که افراد به بهشت وعده‌داده‌شده در این روایت، به طور واحد و هم‌سان «ده صحابه» هستند، چندان قانع‌کننده نیست،[٢٤٥] چراکه به روشنی بیان نمى‌کند‌ که با رشد گسترده و‌ پذیرش آشکار این حدیث، به‌ویژه _ درباره ده صحابه‌ای که وعده قطعى بهشت به آن‌ها داده شده است _ با دیگر اخبارى که افراد دیگر به بهشت وعده داده شده‌اند، مخالفت دارد.

چرایى حدیث عشره و شمول خلفا

عدم یاد‌کرد برخى صحابه بسیار مشهور در فهرست «ده نفر»، به ارزش سیاسى روایت اشاره دارد. مهم است که توجه شود، افراد یادشده در حدیث عشره، همگى مردند؛ مردانى که مى‌توانستند نقش هدایت سیاسى جامعه را پس از پیامبر٦ ایفا کنند، زیرا همه آن‌ها پس از رحلت پیامبر٦ زنده ماندند و افزون بر این، به قریش منسوب بودند. بنابراین، همه آن‌ها شرایط آن را داشتند که در شمار «رهبران تأثیرگذار» باشند. در حقیقت، اسامى موجود در حدیث عشره لیستی از افرادى است که جامعه اسلامى آن‌ها را خلفاى جانشین پس از رحلت پیامبر٦ فرض کرده ‌است.

در واقع، نتیجه بررسى دقیق این حدیث، عجیب به نظر مى‌آید؛ افرادى از صحابه که پیش از پیامبر٦ نمرده بودند _ و ‌افزون بر این، خیلى از آن‌ها تقریباً به اتفاق آرا به خاطر کارهایشان مورد تحسین واقع مى‌شدند _ حدیثى را براى فهرستى از عشره درست کردند. این حدیث مى‌توانست صحابه‌هاى معتبرى مثل حمزه٧، عموى پیامبر٦ را شامل شود؛ کسى که در جنگ اُحد شهید شد و معمولاً با عنوان «سیدالشهدا» معرفی ‌می‌شد؛ با این حال در هیچ‌یک از لیست‌هاى حدیث‌ عشره، یادی از نام وی نیست. بنابراین، روش فرآیند انتخاب خیلى ساده بوده ‌است؛ به‌ این معنا که صحابه مرُده

[٢٤٤]. ر.ک: سنن ابی داود، ج٤، ص٢١٣.

[٢٤٥]. ر.ک: صحیح البخارى، ج١٥، ص٥٣.