حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٠ - «عبداللهبنسبا» آنچه بود و آنچه نبود

امیرالمؤمنین٧ اشاره شده است. گزارش شیخ طوسی از این واقعه این‌گونه است:

أحمد‌بن‌أبی‌عبدالله عن القاسم‌بن‌یحیى عن جده الحسن‌بن‌راشد عن أبی‌بصیر عن أبی‌عبدالله٧ عن آبائه٧ ان أمیر‌المؤمنین٧ قال: إذا فرغ أحدکم من الصلاة فلیرفع یدیه إلى السماء ولینصب فی الدعاء فقال ابن‌سبأ: یا أمیر‌المؤمنین ألیس الله فی کل مکان؟ فقال: بلى قال فلم‌یرفع یدیه إلى السماء؟ قال: أما تقرأ فی القرآن Gو فی السماء رزقکم و ما توعدونF فمن أین یطلب الرزق إلا من موضعه و موضع الرزق و ما وعد الله السماء؛[٤٣]

امام صادق٧ از پدران خویش گزارش کرده است که امیرمؤمنان٧ فرمود: «هرگاه نماز یکی از شما پایان یافت، دستان خود را بالا برده و دعا کند.» ابن‌سبا گفت: یا امیرالمؤمنین! مگر خدا در همه مکان‌ها نیست. فرمود: «آری.» پرسید: پس چرا نمازگزار دست خود را بالا بگیرد؟ فرمود: «آیا در قرآن نخوانده‌ای که: "رزق شما و آنچه به شما وعده داده شده، در آسمان است." پس، از جایگاه روزی باید طلب روزی شود و جایگاه روزی و آنچه وعده داده است، در آسمان است.»

این روایت به صورت مرسل و یا با اسناد دیگر در مصادر کهن شیعی نیز
آمده است.[٤٤]

در کتاب الاعتقادات صدوق نیز زراره از امام صادق٧ درباره یکی از فرزندان عبدالله‌بن‌سبا _ که قائل به تفویض است _ ‌پرسش می‌کند.[٤٥]

در تمامی این متون _ که با اسناد شیعی و در مصادر شیعی نقل شده‌اند _
از عبدالله‌بن‌سبا و تفکر افراطی او یاد شده است. این مصادر و طرق، هیچ ارتباطی
با سیف‌بن‌عمر و قصه‌پردازی‌های او ندارند و اصولاً آبشخوری دیگر دارند. افزون
بر این مصادر، برخی متون دیگر که ارتباطی با سیف‌بن‌عمر ندارند نیز به عبدالله‌بن‌سبا
و تفکر غالیانه او اشاره دارند؛ برای مثال، اعشی‌ همدانی شاعری مشهور است
که در سال ٨٣ هجری‌قمری و پیش از تولد سیف‌بن‌عمر از دنیا رفته است. او که از مخالفان مختار بود، در شعر خود مختار و طرف‌داران او را سَبَئیه (سَبَأیة) خوانده و گفته است:


[٤٣]. تهذیب الاحکام، ج‌٢، ص٣٢٢، ش١٧١.

[٤٤]. من لایحضره الفقیه، ج‌١، ص٣٢٥، ح ٩٥٥؛ خصال، ص٦٢٨؛ علل الشرائع، ص٣٤٤؛ تحفالعقول، ١١٨.

[٤٥]. الاعتقادات فی دین الامامیه، ص١٠٠.