حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١٢ - روش فقه الحدیثی علامه مجلسی(ره) در مرآة العقول
نشدن این نوشتار، تفصیلاً به آن پرداخته نمیشود و علاقهمندان میتوانند به آدرسهای دادهشده مراجعه کنند.
نتیجهگیری
دانش «فقه الحدیث»، یکی از شاخههای علوم حدیث است و میتوان گفت، نتیجه دانشهای حدیثی است که مستقیماً با مقصود گوینده حدیث، یعنی معصوم در ارتباط است. اهلبیت: نیز در روایات متعددی، به فهم دقیق و صحیح احادیث سفارش کردهاند؛ بنابراین، این دانش اهمیت ویژهای دارد و بدین جهت، علما و محدثان به آن توجه فراوانی داشتند؛ ایشان به شرح و توضیح احادیث پرداخته و به نقل صِرف احادیث بسنده نمیکردند.
علامه مجلسی(ره) نیز به شرح کتاب گرانسنگ الکافی ثقةالاسلام کلینی(ره) پرداخته و احادیث آن را بررسی کرده است. او همواره در ابتدای حدیث، به اعتبار یا عدم اعتبار حدیث با توجه به اختلاف حالِ راویان و اتصال یا عدم اتصال سند، اشاره میکند. علامه برای احراز صحت متن حدیث، به نسخههای گوناگون احادیث توجه داشته و موارد تصحیف و تحریف را نیز بیان میکند؛ او همچنین درباره احادیثی که کلام راوی با حدیث خلط شده است، تذکر میدهد.
علامه مجلسی(ره) به خاطر بهرهمندی از جامعیت علمی، از جنبههای گوناگونی به شرح روایات پرداخته است. او همواره واژگان و مفردات احادیث را بررسی کرده و با استفاده از کتاب لغت و گاهی هم بدون استناد به کتب لغت، به معنای لغوی واژگان میپردازد. وی در بسیاری از موارد، فرق میان مترادفات را نیز بیان میکند.
علامه برای فهم بهتر احادیث به بحثهای ادبی نیز پرداخته و از دانشهایی مانند: صرف، نحو، فصاحت و بلاغت، استفاده فراوانی کرده است.
مجلسی(ره) در جای جای کتابش برای شرح احادیث، از آیات، احادیث دیگر و اشعار عرب بهرهمند شده است؛ همچنین به شروح علمای دیگر و کتب متعدد حدیثی، تفسیری، فقهی، لغوی و غریب اللغة مراجعه کرده و در برخی موارد، برای اثبات مسائل اعتقادی به کتب اهلسنت نیز استناد کرده است.
اینها همه، نمایانگر روش خاص فقه الحدیثی در شرح احادیث و جامعیت علمی