حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٦٢ - فلسفه شکلگیری سبک «موضوعاتنگاری» در اهلسنت

اهل‌سنت[١٧٢] ناشی از این دستور خلفاست.[١٧٣]

٢. اقدامات عملی در مخالفت با نگارش و نقل بخشی از سنت پیامبر٦

رفتار خلفا در مخالفت با نگارش و نقل بخشی از احادیث، به دستورات حکومتی محدود نشد، بلکه اقدامات عملی هم انجام دادند. نخستین اقدام خلیفه پس از رحلت پیامبر٦، از بین بردن مکتوبات حدیثی بود. او ابتدا نگاشته‌های در اختیار خود و آشنایان را جمع کرد و از بین برد[١٧٤] و سپس از دیگران خواست چنین کنند.[١٧٥] این نگاشته‌ها در طول سالیان، از سخنان پیامبر٦ فراهم آمده بود. علت از بین بردن این مکتوبات، دفع امکان رقابت آن با قرآن اعلام شد، در حالی که اگر چنین سخنی، علتی واقعی به حساب می‌آمد، خود پیامبر به آن آگاه بوده و از آن جلوگیری می‌کردند.

اقدام دیگر خلفا، برخورد با کسانی بود که به نقل یا نگارش سخن پیامبر٦ روی آوردند. این اقدام موجب ایجاد فضای وحشت در جامعه شد و افراد را بیش از پیش، از «نگارش» و «نقل فراوان» سنت بازداشت. در گزارشی آمده که عمر با ابن‌مسعود، ابوالدرداء و ابومسعود انصاری برخورد شدیدی کرده، آن‌ها را به سبب نقل روایات فراوان از پیامبر٦ سه روز حبس کرد.[١٧٦]

٣. اجازه نقل متون خاص

یکی از فرازهای تاریخ نقل و تدوین حدیث، برخورد تبعیض‌آمیز حکومت با احادیث


[١٧٢]. برای مثال، اضطرابِ منجر به تعارض در متون مربوط به ازدواج حضرت سلیمان٧ در این قسمت‌ها از صحیح بخاری قابل پی‌گیری است (ج٣، ص١٠٣٨، ش٢٦٦٤؛ ج٥، ص٢٠٠٧، ش٤٩٤٤؛ ج٦، ص٢٤٤٧، ش٦٢٦٣ و ص٢٧١٧، ش٧٠٣١). نگارنده، تحقیقی مستقل در متون مربوط به کفن پیامبر اکرم٦ انجام داد و بر اساس آن معلوم شد، اضطرابِ منجر به تعارض در متون اهل‌سنت به گونه‌ای است که رنگِ کفن پیامبر٦ را از قرمز و آبی تا سفید و سیاه بیان کرده‌اند!

[١٧٣]. برخی محققان در علل منع نقل و تدین حدیث، سه علت را برشمرده‌اند که جنبه سیاسی دارد (تدوین الحدیث، ص١٥٩_١٨٨).

[١٧٤]. تذکرة الحفاظ، ج١، ص٥. خلیفه دوم هم چنین کرد (ر.ک: الطبقات الکبری، ج٥، ص١٨٨).

[١٧٥]. تذکرة الحفاظ، ج١، ص٢.

[١٧٦]. الحد الفاصل، ص٥٥٣، ش٧٤٥ و نیز ر.ک: سیر اعلام النبلاء، ج٢، ص٦٠٠، ش١٢٦؛ البدایة و النهایة، ج٨، ص١٠٧.