کسانی را که مسلم نیشابوری از آنان نقل روایت کرده، ضعیف و دروغ‌گو خوانده است! نمی‌توان گفت روایات این افراد، صرفاً به عنوان مؤید برای روایات دیگر استفاده شده و فایده‌ای جز تأیید ندارد، زیرا رفتار حدیثی دانشمندان سنی در بهره‌گیری از این روایات، نشان می‌دهد شأنی فراتر از تأیید برای همه روایات مسلم قائلند.

٤. وجود تعداد زیادی روایت جعلی و نامعتبر در منابع حدیثی

در تطبیق نخستین مجموعه‌های حدیثی با نخستین کتاب‌های الموضوعات روشن می‌شود، تعداد زیادی متن نامعتبر در میان کتب معتبر یا نسبتاً معتبر اهل‌سنت وجود دارد[٢١٢]؛ مثلاً حدود پنجاه روایت در صحیح بخاری از «هشیم» وجود دارد، در حالی که وی فردی مدلّس بوده[٢١٣] و حتی در تدلیس، دروغ صریح می‌گوید و خبری را که از دیگران مثل «سیار» نشنیده، با عنوان «اخبرنا» ذکر می‌کند. همین فرد در صحیح مسلم حدود ١٢٠ روایت، در سنن ابی‌داود حدود هشتاد روایت، در سنن ابن‌ماجه حدود چهل روایت، در سنن ترمذی حدود هفتاد روایت و در سنن نسائی حدود هفتاد و پنج روایت دارد.

وقتی کتبی که درباره آن‌ها ادعای اعتبار شده، مشتمل بر دروغ‌های زیاد باشند، تکلیف سایر کتب اهل‌سنت معلوم است. هم‌چنین منابعی که ادعای اعتبار دارند، از وجود روایات جعلی زیاد، که بدترین آفت حدیث است، در امان نیستند، چه رسد به این‌که بخواهند از آفت‌های دیگری چون تصحیف، تحریف و... به طور گسترده، در امان باشند.[٢١٤]

اهل‌سنت، راه‌کار حدیثی و منصوص برای مقابله با آسیب‌ها ندارند و مجبورند از راه‌های سلیقه‌ای بهره گیرند؛ این دقیقاً همان منشائی است که موجب ورود برخی از آسیب‌ها به روایات شد. پیش‌تر گفته شد که به علت نبود احادیث برای تعیین تکلیف

[٢١٢]. ر.ک: امان الامة، ص٥٣.

[٢١٣]. ابن‌حنبل در العلل خود بیش از ١٤٠ مورد از تدلیس‌های وی را آورده است (العلل: ج٢، ص٢٤٤_٢٨٤، ش٢١٢٥_٢٢٦٩).

[٢١٤]. برای نمونه در صحیح‌ البخاری، ج٦، ص٢٧٠٦، ش٧٠٠١، صحیح مسلم، ج٤، ص٢٢٧٩، ش١٦؛ سنن الترمذی، ج٤، ص٦٩١، ش٢٥٥٧؛ مسند ابن‌حنبل، ج٤، ص٣٥، ش١١١٢٧ و صحیح ابن‌حبان، ج١٦، ص٣٧٧، ش٧٣٧٧ متونی دالّ بر تجسیم خدا آمده است. اهل‌سنت حتی دچار تحریف کتاب‌های روایی خود شدند (ر.ک: الف سؤال و اشکال، ج١، ص٨٤). در تحقیقات شخصی نگارنده، موارد بسیاری به دست آمد که در قرون گذشته، روایاتی در کتاب‌های اهل‌سنت مثل صحیح بخاری وجود داشته، اما در چاپ‌های کنونی موجود نیست!