ابن‌عقده[٣٩٩]، جعفر‌بن‌عبد‌الله رأس‌المذری[٤٠٠] و ابن‌ابی‌عمیر، از محدثان بزرگ و حدیث‌شناسان مشهور و بزرگان جرح و تعدیل عصر خویش هستند.[٤٠١] بر این اساس، طریق این نسخه از تلعکبری تا زید نرسی، جزو بهترین طرق روایی است.

اکنون این پرسش مطرح است که: آیا نسخه موجود از کتاب زید نرسی، همان نسخه‌ای است که نزد نجاشی بوده و بزرگان آن را روایت کرده‌اند؟ آیا نسخه‌ای که علامه مجلسی یافته، همان اصل زید نرسی است؟ اگر چنین باشد، طریق آن از بهترین طرق خواهد بود. این پرسش در صفحات پیش‌رو بررسی می‌شود.

٤. قدمت نسخه و جایگاه مستنسخ

نسخه‌های خطی موجود از اصل زید، به عصر صفویه بازمی‌گردد. اصل موجود از طریق «وجاده» به دست علامه مجلسی رسیده و ایشان طریقی تا نسخه اصلی ندارد. البته مجلسی در شناخت خط و کاتبان تبحّر داشته و درباره این نسخه می‌نویسد: «ما روایات کتاب‌های زید زرّاد و زید نرسی را از نسخه‌ای قدیمی که با خطّ شیخ منصور‌بن‌حسن آبی(م. ٤٢٢ق) تصحیح شده و او هم از خط شیخ جلیل محمد‌بن‌حسن قمی استنساخ کرده، گرفته‌ایم. تاریخ نگارش این نسخه سال ٣٧٤ قمری است.»[٤٠٢]

پس از آن‌که علامه مجلسی به اعتبار نسخه خطی این اصل پی برد، تمام ٥١ روایت آن را در بحارالانوار نقل کرده است.[٤٠٣] شایان ذکر است، اگر کسی تخصص علامه مجلسی را در خط و نسخه‌شناسی بپذیرد، می‌تواند به سخن وی اعتماد کرده و نسخه موجود را همان اصل زید نرسی بشمارد و طریق موجود در اول نسخه را معتبر بداند.

در پایان این کتاب آمده: «تم کتاب زید النَرسی، کتبه محمد بن الحسن بن الحسین ‌الآبی فی ذی‌حجة سنة ٣٧٤ هـ.ق.» این مطلب بر كامل بودن نسخه و عدم افتادگی از آن دلالت دارد، و حاکی از اعتبار نسخه است.

[٣٩٩]. ر.ک: رجال النجاشی، ص٩٤؛ الفهرست، ص٦٨.

[٤٠٠]. ر.ک: رجال ‌النجاشی، ص١٢٠.

[٤٠١]. الفوائد الرجالیة، ج‌٢، ص٣٧٢.

[٤٠٢]. بحارالأنوار، ج‌١، ص٤٣.

[٤٠٣]. همان.