تشكر، مراتبی دارد كه از عالی‌ترین مرتبه، یعنی تشكر عملی، شروع و با مرتبه متوسط یعنی تشكر زبانی ادامه و با پایین‌ترین مرتبه، یعنی تشكر قلبی خاتمه می‌یابد. امام علی٧ درباره این مراتب سه‌گانه می‌فرماید:

حَقٌّ عَلَى مَن أُنعَمَ عَلَیهِ أَن یُحسِنَ مُکافَأةِ المُنعِمِ، فَإن قَصَرَ عَن ذَلکَ وَسَعَهُ فَعَلَیهِ أَن یُحسِنَ الثَنَاءَ، فَإِنَّ کَلَّ عَن ذَلِکَ لِسَانَهُ فَعَلَیهِ بِمَعرِفَةِ النِعمَةِ وَ مَحَبَّةِ المُنعِمِ بِهَا، فَإِن قَصَرَ عَن ذَلِکَ فَلَیسَ لِلنِّعمَةِ بِأهلٍ؛[١٢٤]

کسی که به او نیکی شده است، وظیفه دارد نیکی‌کننده را به خوبی پاداش دهد. اگر توان این کار را نداشت، باید به خوبی تشکر کند و اگر زبانش از این کار هم قاصر بود، وظیفه دارد ارزش آن نیکی را بشناسد و خوبی‌کننده را دوست داشته باشد و چنانچه از این کار هم کوتاهی کرد، شایسته نیکی نیست.

از این روایت می‌توان فهمید سپاس‌گزاری، توان‌مندی درونی و شخصیتی است
که در سه سطح توان عملی، توان گفتاری و توان قلبی آشکار می‌شود.
بی‌گمان، سپاس‌گزاری نکردن شخص نشانه ناتوانی است. موفقیت ارتباط و رضایت اجتماعی به كسب این توان‌مندی بستگی دارد. مردم باید برای كسب این توان‌مندی تلاش كنند.

نكته‌ای كه نباید فراموش كرد این است كه مراتب سه‌گانه پیش‌گفته بدین معنا نیست كه انجام مرتبه‌ای، فرد را بی‌نیاز از مراتب دیگر می‌سازد، بلكه مراتب بالاتر تشكر، قطعاً مراتب پایین‌تر را در خود دارد؛ لذا اگر فردی توانایی تشكر عملی را داشت، بدیهی است كه توان‌مندی مراتب پایین‌تر، یعنی تشكر زبانی و قلبی را هم دارد و كسی كه توانایی تشكر زبانی را دارد، توان‌مندی تشكر قلبی را نیز دارد. آنچه حضرت در این روایت بدان پرداخته‌اند، مراتب تشكر به لحاظ توان‌مندی فرد است. بدیهی است كامل‌ترین سپاس‌گزاری، هر سه مرتبه تشكر است. پس از آن، دو مرتبه زبانی و قلب و سپس مرتبه تشكر قلبی.

درباره مراتب تشكر، روایات دیگری نیز وجود دارد. رسول خدا٦ درباره دو مرتبه

[١٢٤]. الأمالی (طوسی)‌، ص٥٠١، ح١٠٩٧.