«عبدالله‌بن‌سبا» چهره‌اى مرموز و مبهم در متون تاریخى است که درباره او بسیار سخن گفته شده است. نگاشته‌های تاریخى اهل‌سنت، به‌ویژه در دوره اخیر، او را یهودى‌زاده‌اى بنیان‌گذار شورش علیه عثمان و پایه‌گذار تفکر شیعى معرفی کرده‌اند. در مقابل، پژوهش‌گران شیعى با بررسى اسناد و متون ارائه‌شده تاریخى، شخصیت او را ساخته دست مخالفان شیعه برشمرده و حتى برخی وجود او را انکار کرده‌اند. بررسى منابع تاریخى و حدیثى، نادرستى هردو نظر را اثبات و معلوم می‌کند که عبدالله‌بن‌سبا، فردى افراطى و غالى در دوره امیرالمؤمنین٧ بوده که طرف‌داران اندکى نیز داشته، ولی دخالتى در حوادث سیاسى و اجتماعى دوره خویش نداشته و مورد اعتنا نبوده است.

کلید‌واژه‌ها: عبدالله‌بن‌سبا، غلو، سیف‌بن‌عمر، سَبَأیة.

[١] استادیار دانشگاه قرآن و حدیث ([email protected]).