حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٦ - رابطه توحید و ولایت در آیات و روایات

شدت بیشتر بیان شده است: کسی که از خداوند اطاعت نکند، اساساً شیعه نیست. بنابراین ولایت، چیزی جز رسیدن خود ولیّ به اوج نیست، تا جایی‌ که به تعبیر قرآن: Gالا ان اولیاء‌الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنونF.[١٠٧] لذا اگر امام علی٧‌ ولیّ‌الله است، یعنی آنچه انسان می‌تواند در راه قرب الهی طی کند، پیموده و اوست که ولیّ مؤمنان قرار می‌گیرد تا دست مؤمنان را گرفته به توحید، راه‌بری نماید. در بحبوحه جنگ صفین، شخصی درباره توحید از ایشان سؤال کرد. برخی اصحاب به سؤال‌کننده اعتراض می‌کنند، اما حضرت می‌فرمایند: «آنچه ما به خاطرش می‌جنگیم، توحید است.»

امام رضا٧ در سفرِ خراسان، حدیث توحید را انشا فرموده و شرطی قرار می‌دهند، مبنی بر این‌که: از امامی که خدا اطاعتش را واجب نمود، اطاعت شود؛ به عبارت دیگر، آن‌گاه توحید کامل می‌شود که آنچه خداوند متعال فرموده، مورد اطاعت قرار گیرد، نه این‌که از هوای نفس اطاعت کند. توحید آن‌گاه کامل است که آنچه خداوند فرموده اطاعت شود، هرچند اطاعت از انسان باشد؛ لذا قرآن می‌فرماید: Gقُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللهَ فَاتَّبِعُونی‌ یُحْبِبْكُمُ اللهُ وَ یَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللهُ غَفُورٌ رَحیم‌F.[١٠٨] هم‌چنین هنگامی که قرآن، مؤمنان را معرفی می‌کند، می‌فرماید: Gو المؤمنون کل امن بالله و ملائکته و کتبه و رسلهF[١٠٩]؛ در این آیه، همه ضمیرها به خداوند برمی‌گردد.

باید توجه داشت که هرگز منظور از توحید، توحید ساختگی و حتی راه ساختگی انسان به سوی توحید نیست، بلکه راهی‌ است که خداوند به سوی توحید بیان فرموده است. به قول شیخ‌محمود شبستری در گلشن راز: