حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٢ - رابطه توحید و ولایت در آیات و روایات
قرآن مجید در مقابلِ ولایت خداوند، ولایتِ باطلی را نیز بیان میکند: Gوالذین کفرو اولیائهم الطاغوتF[٨٥]، و رابطه مؤمنان با کسانی است که ولایت خداوند را پذیرفتهاند: Gالمؤمنون و المؤمنات بعضهم اولیاء بعضF[٨٦]؛ و در مقابل آمده: Gالمنافقات بعضهم من بعضF.[٨٧] -[٨٨]
ولایت در روایات
بحث ولایت در روایات، بسیار وسیع و گسترده است و از حوزه اداره جامعه تا ولایت در بحث توحید را شامل میشود. نکتهای که هدف اصلی مقاله است، رابطه ولایتِ پیامبران و امامان با توحید است؛ به عبارت دقیقتر، آیا ولایت، مفهومی جدا و مستقل از توحید است، یا باید ولایت امامان به توحید ختم شود و باعث رشد توحید گردد؟
در دعاهای معصومان:، فراوان از خداوند متعال به «مولا» و «ولیّ» یاد شده است؛ اینکه او «سید السادات» و «مولی الموالی» و برترینِ مولاهاست[٨٩]؛ اینکه در برابر این مولا، هیچکس خیری ندارد و هر چه هست از این مولاست: «فَبِأَیِّ شَیْءٍ أَسْتَقِیلُكَ یَا مَوْلَایَ أَ بِسَمْعِی أَمْ بِبَصَرِی أَمْ بِلِسَانِی أَمْ بِیَدِی أَمْ بِرِجْلِی أَ لَیْسَ كُلُّهَا نِعَمُكَ عِنْدِی.»[٩٠] همچنین احسان از همه موجودات نفی میشود و تنها موجودی که احسان دارد، خداوند است، چون احسان جایی معنا دارد که شخص از داراییِ خود ببخشد؛ بقیه موجودات آنچه را مال دیگری است، میبخشند: «لَسْتُ أَعْرِفُ سِوَاكَ مَوْلًى بِالْإِحْسَانِ مَوْصُوفا.»[٩١] در جای دیگر هم بیان میشود که زمامِ امور انسان در اختیار خداوند متعال است: «یا الهی و سیدی و مولای و مالک رقی و یا من بیده ناصیتی.»[٩٢]
برای اولیای الهی جز فراق مولا،
جهنم نیز قابل تحمل است: «یا الهی و
سیدی و مولای و ربی صبرت علی حرنارک فکیف
اصبر علی فراقک.»[٩٣]
ولیّ،
[٨٥]. بقره، آیه ٢٥٧.
[٨٦]. توبه، آیه ٧١.
[٨٧]. یونس، آیه٣٠.
[٨٨]. برای تفصیل بحث ولایت در قرآن ر.ک: عبدالله جوادی آملی، ولایت در قرآن.
[٨٩]. الاقبال الاعمال، ج١، ص٥٣٤.
[٩٠]. همان، ص٣٤٥.
[٩١]. بحارالانوار، ج٩١، ص١٤٤.
[٩٢]. الاقبال الاعمال، ج٣، ص٣٣٦.
[٩٣] همان، ص٣٣٥.