به نظر می‌رسد، اولین تشکیک در شخصیت اسطوره‌ای عبدالله‌بن‌سبا از آنِ مستشرقان غربی باشد که با شیوه، زاویه دید و مبانی جدیدی به گزارش‌های تاریخی مسلمانان می‌نگریستند. اگرچه نیت برخی از آنان مبارزه با اساس اسلام بود، به گونه طبیعی به سراغ رخنه‌های قابل ایراد و اشکال در این حوزه رفته و در گزارش‌های حدیثی _ تاریخی خدشه می‌کردند.

یکی از آغازین تشکیک‌کنندگان در شخصیت عبدالله‌بن‌سبا و تأثیر او در تاریخ اسلام، لئون کایتانی (١٨٦٩_١٩٢٦م) است. او به سنت و احادیث اسلامی _ که در آن دوره، مصادر اهل‌سنت نماینده آن بودند _ بی‌اعتماد است؛ از این رو، در گزارش‌های سیف‌بن‌عمر نیز خدشه کرده است.[٣٩]

برخی دیگر از مستشرقان نیز در این حوزه، نظر داده‌اند[٤٠] که دست‌یابی به سخنان و آرای آنان، نیازمند مهارت در زبان‌های انگلیسی، آلمانی و فرانسوی و نیز محتاج پژوهش مستقلی از ناحیه متخصصان است.

دکتر طه حسین، اندیشمند و روشن‌فکر نابینای مصری، از اولین محققان مسلمان است که در شخصیت عبدالله‌بن‌سبا و فعالیت‌های او تشکیک کرده است. تحلیل و برداشت او بیشتر جنبه تحلیل تاریخی دارد و به قوت و استناد پژوهش علامه عسکری نیست، ولی در همان دوره انجام شده و چند سال پیش از انتشار اثر علامه عسکری منتشر شده است. آن‌گونه که علامه سیدمرتضی عسکری; در جلسه خصوصی پیش‌گفته نقل کرد، هیچ‌یک از این دو نفر از پژوهش یکدیگر آگاهی نداشته‌اند، ولی این دو پژوهش در یک بازه زمانی مشترک انجام شده است. کتاب طه حسین (علی
و بنوه) در سال‌ ١٩٥٢میلادی (١٣٣٢شمسی) نوشته و منتشر شده است. این
گروه (کایتانی و طه حسین) صرفاً در گزارش‌های تاریخی سیف‌بن‌عمر خدشه کرده

[٣٨]. ر.ک: الصله بین التصوف و التشیع، ص٣٨.

[٣٩]. ر.ک: وعاظ السلاطین، ج‌٢، ص٣٠_ ٣١.

[٤٠]. ر.ک: تاریخ فرق اسلامی، ج٢، ص٢٧٩؛ تاریخ اندیشه‌های کلامی در اسلام، ج٢، ص٢٣_٣٣.