حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٦

٥. تأیید بزرگان و میزان استقبال از کتاب

واقع شدن ابن‌ابی‌عمیر در طریق نقل کتاب، گویای میزان اعتبار آن است،
زیرا به تصریح شیخ طوسی وی جز از افراد ثقه، روایت نقل نمی‌کرد؛ چنان‌که علامه بحرالعلوم به نقل از کتاب‌های حدیثی و رجالی چنین می‌نگارد: «ابن‌ابی‌عمیر به شدت از روایات افراد ضعیف و مجهول پرهیز می‌کرد؛ به همین جهت، اصحاب به روایت او اعتماد می‌کردند.»[٤٠٤]

نجاشی نیز در ترجمه زید نرسی گفته است: «له کتاب یرویه جماعة.»[٤٠٥] این تعبیر، بیان‌گر پذیرش عمومی اصحاب نسبت به کتاب زید، مقبولیت محتوایی آن و وثاقت مؤلف نزد علماست.

هم‌چنین سخن ابن‌غضائری در رفع اتهام از انتساب اصل مزبور، نشانگر آشنایی وی با کتاب نَرسی است. اغلب جرح و تعدیل‌های ابن‌غضائری، ناظر بر متن است و درباره این کتاب و اصل زید زراد هم گفته: «انّی رأیت کتبهما مسموعة عن ابن‌أبی‌عمیر.»[٤٠٦] این قرائن نشان می‌دهد، ابن‌غضائری در کتاب نَرسی، مطلبی خلاف عقاید شیعه ندیده است.

ج) بررسی متن و محتوا

یکی از معیارهای اعتبارسنجی کتاب، محتوای آن است که محل ظهور آرا و عقاید نویسنده است.

متن و محتوای هر کتاب حدیثی، در چند محور قابل بررسی است. این محورها را با مطابقت دادن بر اصل زید نرسی، برمی‌شمریم:

١. موافقت و مخالفت محتوا، با ضروریات دین

مراد از ضروریات دین، آیات قرآن، احادیث معتبر و سایر گزاره‌هایی است که درستی آن در دین ثابت‌ شده است.

حدیثِ شانزدهمِ اصل نرسی درباره «فترت رسل» است. این موضوع مخالفتی با قرآن


[٤٠٤]. فوائد الرجالیه، ج٢، ص٣٦٥.

[٤٠٥]. رجال النجاشی، ص١٧٤، رقم٤٦٠.

[٤٠٦]. رجال ابنغضائری، ص٦١، ش٥٣.