حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠٨ - روش فقه الحدیثی علامه مجلسی(ره) در مرآة العقول

مراد از «حکم»، حکمت است و دو معنا در این‌جا محتمل است: ١. مؤمن به خاطر حکیم بودنش به لهو و لعب روی نمی‌آورد، همان‌گونه که خداوند می‌فرماید: Gوَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کراماًF[٣١٩]؛ ٢. امور دنیایی باعث تغییر حکم مؤمن نمی‌شود، همان‌گونه که خداوند می‌فرماید: Gوَ ما هذِهِ الْحَیاةُ الدُّنْیا إِلَّا لَهْوٌ وَ لَعِبٌF[٣٢٠].[٣٢١]

در حدیث دیگری، از رسول خدا٦ نقل شده است: «أَرْبَعٌ مَنْ کنَّ فِیهِ وَ کانَ مِنْ قَرْنِهِ إِلَی قَدَمِهِ ذُنُوباً بَدَّلَهَا اللهُ حَسَنَاتٍ الصِّدْقُ وَ الْحَیاءُ وَ حُسْنُ الْخُلُقِ وَ الشُّکرُ.»[٣٢٢]

مجلسی(ره) ذیل این حدیث بیان می‌کند:

عبارت «بَدَّلَهَا اللهُ حَسَنَاتٍ»، اشاره به این آیه قرآن است: Gإلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلاً صالِحاً فَأُوْلئِک یبَدِّلُ اللهُ سَیئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ کانَ اللهُ غَفُوراً رَحِیماًF[٣٢٣].[٣٢٤]

٦. بهره‌مندی از احادیث دیگر

یکی دیگر از ابزارهای کمک‌دهنده در فهم بهتر روایت، استفاده از روایات هم‌خانواده است. علامه; در شرح احادیث الکافی، برای فهم بهتر و عمیق آن، از روایات دیگر نیز بهره می‌برد تا بتواند معنای درستی را ارائه دهد.

از امام صادق٧ روایت شده است:

حَمَلَةُ الْعَرْشِ وَ الْعَرْشُ الْعِلْمُ ثَمَانِیةٌ أَرْبَعَةٌ مِنَّا وَ أَرْبَعَةٌ مِمَّنْ شَاءَ اللهُ؛[٣٢٥]

حاملان عرش که عرش به معنای «علم» است، هشت نفرند؛ چهار نفر آنان از ما هستند و چهار نفرشان از هر کسی که خدا بخواهد.

علامه مجلسی(ره) می‌نویسد:

مراد از «أربعة منّا»، رسول خدا٦، امیرمؤمنان، امام حسن و امام حسین: است و چهار نفر دیگر حضرت نوح، ابراهیم، موسی و عیسی: است؛ هم‌چنان‌که در روایتی چنین وارد شده است. و گفته شده: مراد از چهار نفر دیگر،


[٣١٩]. فرقان، آیه ٧٢.

[٣٢٠]. عنکبوت، آیه ٦٤.

[٣٢١]. ر.ک: مرآة العقول، ج٩، ص٢١٢.

[٣٢٢]. الکافی، ج٢، ص١٠٧، ح٧.

[٣٢٣]. فرقان، آیه ٧٠.

[٣٢٤]. ر.ک: مرآة العقول، ج٨، ص١٩٠.

[٣٢٥]. الکافی، ج١، ص١٣٢، ٦.