برای فهم و کشف معانی واژه‌های به‌کار‌رفته در احادیث، راه‌های متعددی وجود دارد؛ از جمله مراجعه به کتب لغت، مراجعه به اشعار عرب و... . در این‌جا برای هر کدام، نمونه‌هایی ذکر می‌شود.

در مراجعه به کتب لغت، دو شیوه را می‌توان برای پی بردن به معانی لغات به کار گرفت؛ شیوه تقلیدی صِرف از کتب لغت و شیوه اجتهادی با مراجعه به استعمالات شفاهی عربِ آن زمان (مانند اشعار).

علامه مجلسی(ره) برای توضیح لغات و واژه‌های دشوار، شیوه‌های گوناگونی را به‌ کار برده است. در برخی احادیث، معنای لغوی واژگان را بدون استناد به کتب لغت بیان کرده و حدیث را توضیح می‌دهد.

نمونه ١: ایشان در توضیح «الطغاة» می‌نویسد: «به ضمّ طاء، به معنای کسی است که در عصیان‌گری و نافرمانی، از حد تجاوز می‌کند.»[٢٨٦]

مجلسی(ره) در بیشتر موارد، به کتاب‌های لغت مراجعه کرده و معنای واژه را بدون اظهار نظری درباره آن بیان می‌کند، اما در مواردی که اقوال گوناگونی درباره یک لغت وجود دارد و معانی متفاوتی از آن ارائه شده است، اظهار نظر می‌کند و برای تأیید نظر خویش، از آیات و روایات استفاده می‌کند.

نمونه ٢: ایشان ذیل روایتی از امام صادق‌٧ که می‌فرمایند: «مَا عُبِدَ اللهُ بِشَی‌ءٍ أَفْضَلَ مِنْ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ فَرْجٍ»[٢٨٧]، در شرح واژه «العفة» می‌نویسد: «در اصل به معنای کفّ و خودداری است» و سپس اقوال لغویون، از جمله صاحب قاموس و مفردات را می‌آورد؛ پس از آن، به موارد استعمال «عفة» در احادیث اهل‌بیت: پرداخته و با این روش، معنای عفت را به خوبی روشن می‌سازد.[٢٨٨]

[٢٨٦]. مرآة العقول، ج٤، ص١٨٣.

[٢٨٧]. الکافی، ج٢، ص٧٩، ح١.

[٢٨٨]. «و العفة فی الأصل الکف قال فی القاموس: عف عفا و عفافا و عفافة بفتحهن و عفة بالکسر فهو عف و عفیف: کف عما لایحل و لا‌یجمل کاستعف و تعفف و قال الراغب: العفة حصول حالة للنفس تمنع بها عن غلبة الشهوة و المتعفف المتعاطی لذلک بضرب من الممارسة و القهر و أصله الاقتصار علی تناول الشی‌ء القلیل الجاری مجری العفافة، و العفة أی البقیة من الشی‌ء أو مجری العفف و هو ثمر الأراک، و الاستعفاف طلب العفة، انتهی. و تطلق فی الأخبار غالبا علی عفة البطن و الفرج و کفهما عن مشتهیاتها المحرمة بل المشتبهة و المکروهة أیضا من المأکولات و المشروبات و المنکوحات، بل من مقدماتهما من تحصیل الأموال المحرمة لذلک و من القبلة و اللمس و النظر إلی المحرم و یدل علی أن ترک المحرمات من العبادات و کونهما من أفضل العبادات، لکونهما أشقهما» (مرآة العقول، ج٨، ص٦٦).