«ثقيل» است. «ثقل» به قرينه مقام، كنايه از وجود موانعى است كه آدمى را از رفتن به جهاد باز مى‌دارد مانند كثرت مشاغل مالى، علاقه به همسر، فرزندان، نزديكان و دوستان- كه دورى از آنان دشوار است- و نيز نداشتن زاد و راحله و سلاح و مانند آن و «خفت» كنايه از نبود اين موانع است. ١ از اين رو، خفاف و ثقال بر مصاديق زيادى همچون جوان و پير، سواره و پياده، بى‌سلاح و با سلاح، كم عيال و پر عيال، با نشاط و كسل تطبيق مى‌كند. ٢ معناى آيه اين است كه در هر حالى كه هستيد براى جهاد بيرون رويد؛ خواه براى شما سخت باشد و خواه آسان. ٣ انفروا خفافاً و ثقالًا ١. الميزان ٩/ ٢٨٣. ٢. الكبير ١٦/ ٦٩- ٧٠؛ المنار ١٠/ ٤٦٠. ٣. مجمع البيان ٥- ٦/ ٥٠- ٥١.
٢. پذيرفته نبودن هيچ عذرى جز ناتوانى در ترك دفاع: جمله «انفروا خفافاً و ثقالًا» بدين معنا است كه در هر حال بايد براى جهاد بيرون رويد و هيچ بهانه‌اى را عذر نياوريد. امر در اين آيه مطلق است و منافات ندارد كه با دليل ديگرى موانعى همچون بيمارى، نابينايى و لنگى و مانند آن مقيد شود. [چنانكه در آيات بعد اين تقييد صورت گرفته است‌] از اين رو، مراد از خفت و ثقل موانعى غير از اينهاست. ١ انفروا خفافاً و ثقالًا ١. الميزان ٩/ ٢٨٣- ٢٨٤.
٣. وجوب دفاع در راه خدا با مال و جان: عبارت «وجاهدوا باموالكم و انفسكم فى سبيل اللّه» دلالت مى‌كند كه بر كسى كه استطاعت جانى و مالى دارد، جهاد با جان و مال، هر دو واجب است و كسى كه نمى‌تواند با جان و مال جهاد كند، بايد با آنچه (از مال يا جان) مى‌تواند، جهاد نمايد. ١ به سخن ديگر، اين عبارت مى‌رساند كه به هر وسيله كه برايتان ممكن است (جان و مال يا يكى از اين دو) جهاد كنيد. ٢ و جاهدوا باموالكم و انفسكم فى سبيل‌اللّه‌ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ٥١؛ المنار ١٠/ ٤٦١؛ الكبير ١٦/ ٧٠. ٢. الميزان ٩/ ٢٨٣.