آيا سيراب ساختن حاجيان و آباد كردن مسجد الحرام را همانند [كار] كسى پنداشته‌ايد كه به خدا و روز بازپسين ايمان آورده و در راه خدا جهاد مى‌كند؟ [نه، اين دو] نزد خدا يكسان نيستند، و خدا بيدادگران را هدايت نخواهد كرد.
اين آيه داراى چند شأن نزول‌است. ١ از امام باقر (ع) روايت شده است كه اين آيه درباره على (ع)، عباس بن عبدالمطلب و شيبه نازل شده است. عباس مى‌گفت: من برترم؛ زيرا سيراب كردن حاجيان بر عهده من است. شيبه مى‌گفت: من برترم، چون پرده‌دارى كعبه به دست من است. على (ع) مى‌فرمود: من برترم؛ زيرا پيش از شما دو تن ايمان آوردم، سپس هجرت نمودم و جهاد كردم. پس هر سه به داورى پيامبر اكرم رضايت دادند. آنگاه خداوند اين آيه تا آيه «انّ اللّه عنده اجر عظيم» را نازل فرمود. ٢ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ٢٣- ٢٤. ٢. نورالثقلين ٣/ ٩٠.
١. پندار برخى مؤمنان در يكسان دانستن عمل از روى ايمان- مانند جهاد- و بدون آن: در اين آيه، در يك سو، «سقاية الحاج» و «عمارة المسجد الحرام» بدون هيچ قيدى و در سوى ديگر، جهاد در راه خدا با قيد ايمان آمده است. از اين رو، منظور از سقايت و عمارت، سقايت و عمارت بدون ايمان است و اين نشان مى‌دهد كه اولًا برخى چنين مى‌پنداشتند كه سقايت و عمارت بدون ايمان به خدا و روز واپسين، با يك عمل دينى همراه با ايمان به خدا و روز جزا مانند جهاد يكسان و همطراز است. ثانياً، صاحبان اين پندار مؤمنانى بوده‌اند كه عمل منهاى ايمان- كه از آنان پيش از ايمان آوردنشان يا از ديگر مشركان سر مى‌زد- با عمل مؤمن به خداوند را يكسان مى‌دانستند. ١ خداوند متعال اين گروه را سرزنش مى‌كند و عمل آنان را ناصواب و شايسته توبيخ مى‌داند. ٢ أجعلتم سقاية الحاجّ و عمارة المسجد الحرام كمن آمن بالله ... و جاهد فى سبيل الله‌ ١. الميزان ٩/ ٢٠٤. ٢. راهنما ٧/ ٥٧.
٢. برترى رزمندگان مؤمن بر آب‌رسانان به حاجيان و تعمير كنندگان‌