ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٩٤ - ٣ - انواعي ديگر از جهاد - مبني بر هفت آيه

٤ - آيهء ٣٥ ، از سورهء مائده * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا الله وَابْتَغُوا إِلَيْه الْوَسِيلَةَ وَجاهِدُوا فِي سَبِيلِه لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ) * ٥ - آيهء ١٢٥ ، از سورهء نحل * ( ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِه وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ ) * [١] از اين آيه و آيهء ١٣٤ از سورهء طه * ( لَوْ لا أَرْسَلْتَ إِلَيْنا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آياتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَنَخْزى ) * چنين استفاده شده كه محاربه و مقاتله با كفار و بغاة جايز نيست مگر پس از دعوت به مجالس اسلام و اقامهء حجت بر ايشان پس واجب است پيش از آغاز جنگ و قتال براى دعوت بطريق حكمت ( برهان ) يا موعظهء حسنه ( خطابه ) يا جدال احسن ( جدل ) با رعايت استعداد افهام و عقول و افراد كه « أمرنا معاشر الانبياء ان نكلَّم الناس على قدر عقولهم » دست به كار شوند اگر از اين راه نشد آنگاه ناگزير به كار قتال پردازند .
٦ - آيهء ١٠٦ ، از سورهء نحل * ( مَنْ كَفَرَ بِالله مِنْ بَعْدِ إِيمانِه إِلَّا مَنْ أُكْرِه وَقَلْبُه مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمانِ وَلكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ الله وَلَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ ) *

[١] فاضل مقداد گفته است علت تقديم خطابه ( موعظه حسنه ) بر جدل ( جدل احسن ) در اين آيه شريفه اينست كه چون انتفاع برندگان به خطابه غالب مردم مىباشند پس بيشترند از اين رو مقدم داشته شده يا اين كه « واو » افاده ترتيب نمىكند . در اين مورد در حاشيهء كنز العرفان مطلبى بدين مفاد نوشته‌ام .