منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٥٥ - پيدا كردن حكمهاء نقيض

سپيدى را خواهند.

و ديگر شرط [١] آنست كه: هر دو حكم يا بقوت بود، يا بفعل، نه‌ [٢] چنان كه كسى گويد: اين آتش سوزنده است، يعنى بقوت. و ديگر [٣] گويد نيست سوزنده، يعنى بفعل، آنگاه كه چيزى را نسوزد [٤]، و اين هر دو سخن راست بود، و نقيض نبوند [٥] مر يكديگر را.

و ديگر آن بود- كه اضافت ايشان هر دو يكى بود، نه چنان- كه:

كسى گويد: كه‌ [٦]- ده بيشتر است. يعنى ازنه؛ و ديگر گويد: ده بيشتر نيست،- يعنى از يازده. اين هر دو راست بود [٧].

و ديگر آن‌ [٨]- كه: وقت- يكى بود، نه دو وقت؛ و جايگاه- يكى بود، [٩] نه دو جايگاه. و بجمله حكم هر دو از [١٠] يك جهت بايد، و همان محمول‌

[١] - بى: و- ل،- و شرط ديگر- د- كب- ن.

[٢] - بى: نه- خ ه- ن،- حكم بالقوه بود يا بالفعل- د.

[٣] - ديگرى- كب- ن.

[٤] - بسوزد- م- ك.

[٥] - نبود- د.

[٦] - بى: كه- د- كب.

[٧] - بى: يعنى- م- ك- ق،- بى: ده- ط،- ده بيشتر نيست يعنى از يازده و اين هر دو راستست و نقيض نبوند- د،- مثل متن با زياده «و نقيض نبوند»- كب.

[٨] - آن بود- م- ك،- شرط ديگر آن- ن.

[٩] - نبود- ل.

[١٠] - هر دو را- د،- هر دو را از- ه- كب،- هر يك از- ط.