منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٥٨ - باز نمودن حال عكس

باستار فلان نبود.

و امّا كلى موجب واجب نيايد [١]- گه هرآينه عكس وى‌ [٢] كلى موجب بود، كه توان گفتن- كه: هر مردمى حيوانست، و نتوانى‌ [٣] گفتن- كه:

هر [٤] حيوانى مردم است؛ و ليكن واجب آيد او را عكس جزوى موجب، زيرا كه هرگاه- كه: همه فلانان‌ [٥] باستار بوند [٦]، بايد كه برخى باستاران فلان بوند، و الا هيچ باستار فلان نبود، و [٧] واجب آيد چنان كه پيدا كرده شد- كه: هيچ فلان‌ [٨] باستار نبود؛ و گفته‌ايم كه هر [٩] فلانى باستار است.

و جزوى موجب عكس آن‌ [١٠] جزوى موجب بود، چنان كه گوئى:

برخى فلانان‌ [١١] باستار بوند، بايد كه برخى باستاران‌ [١٢] فلان بوند،

[١] - بى: و- كب،- و اما كلى واجب الخ- د،- و اما كلى موجب واجب نيست- ن.

[٢] - بى: وى- د،- اين هم- ن.

[٣] - نتوان- كب- آ- ن.

[٤] - هر چه- م- ك.

[٥] - بى: كه- كب،- كه همه فلان- د،- كه همه مردم- ن.

[٦] - بود- م- ك- ه- ط،- حيوان باشند- ن.

[٧] - بى: و- كب- د،- نبوند و- ل،- واجب است كه بعض حيوان مردم باشند و الا هيچ حيوان مردم نباشد پس- ن.

[٨] - فلانى- م- ك،- پس چنانكه بيان كرديم هيچ مردم حيوان نباشد و گفته بوديم هر مردم حيوانست- ن.

[٩] - بى: كه- كب،- بى: هر- د.

[١٠] - او- در همه نسخ بجز نسخه «ق».

[١١] - گوئى چنانكه برخى فلان- كب،- گوئى برخى فلان- م- ك- ه- ط- د.

[١٢] - باستار- كب،- موجب است مثلا هر گاه كه بعض مردم كاتب باشد واجب است كه بعض كاتب مردم باشد- ن.