منطق دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٣٥ - بيشتر شرح مر حديث برهان را

موضوع آن، چيز بود كه اندر آن علم نظر اندر [١] حال وى كنند.

چنان كه تن مردم مر پزشكى را، و چنان كه اندازه مر هندسه را، و [٢] چنان كه شمار- مر علم حساب را [٣]، و چنان كه آواز [٤]- مر علم موسيقى را [٥]. و بر خداوند هر علمى ازين چنين‌ [٦] علمها لازم نبود- كه درست كند- [٧] كه موضوع وى هست‌ [٨]. اگر هستى موضوع وى پيدا بود فبها و نعم‌ [٩] و اگر نبود، اندر علمى‌ [١٠] ديگر خود درست كند؛ و ليكن چاره نبودش- از آن كه موضوع علم خويش- بحدّ بشناسد [١١].

و اما آثار ذاتى، آن خاصيتها بود كه اندر موضوع آن علم افتد، كه‌ [١٢] بيرون وى نيوفتد [١٣]. چنان كه: مثلث- و مربع مر بعضى اندازه‌ها

[١] - در- ن.

[٢] - مر علم- هندسه- و- م- ك.

[٣] - بى: و چنانكه شمار مر علم حساب را- ل.

[٤] - آوازه- ه،- اوان- م- ك.

[٥] - بى: را- م- ك.

[٦] - علمى اين چنين- آ،- تن مردم طب را و اندازه مر هندسه را، و شماره علم حساب را و آواز علم موسيقى را [و] بر خداوند هر علمى از چنين- ن.

[٧] - كنند- د.

[٨] - نيست- ن.

[٩] - نعمه- ق- آ،- نقمه- ن.

[١٠] - در علمى- ن،- اندر علم- ه.

[١١] - را بحد شناسد- ن.

[١٢] - بى: آن علم- كب،- آن علم اوفتد الخ- ل،- آن علم باشد و در- ن.

[١٣] - نيوفتد- ل- د،- بيرون آن نباشد- ن.