آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٩ - دلالت و اقسام آن

گويند همچون دلالت لفظ « ديز » كه از پشت ديوارى شنيده شود كه دلالت بر وجود متكلّم دارد يا دلالت دود بر وجود آتش .

نتيجه و مقصود از دلالت در اين مبحث‌

پس اقسام دلالت شش تا مى‌باشد ولى مقصود از بحث دلالت در اينمقام صرفا دلالت لفظيّه وضعيه است چه آنكه تنها بر اين دلالت مدار افاده و استفاده بنا نهاده شده است .

تقسيم سوّم دلالت و اقسام دلالت لفظيه وضعيه‌

دلالت لفظيّه وضعيّه به مطابقه و تضمّن و التزام تقسيم ميگردد، زيرا دلالت لفظ بسبب وضع واضع يا باين نحو است كه دالّ بر تمام معناى وضع شده دلالت دارد و يا بر جزء آن و يا بر امريكه از آن خارج بوده ولى ملازم و همراه با آنست .

شرح : قوله : و تعيينه الاوّل بازاء الثانى :

ضمير در « تعيينه » به « واضع » رجوع نموده و مقصود از « اوّل » دال ميباشد .

قوله : و دلالة الدوال الاربع :

كلمه « دوّال » بضمّ دال و تشديد واو جمع « دالّ » بوده و مقصود از آن چهار چيز است : خط، اشاره، عقد، نصبه .

خط و اشاره معلوم بوده و احتياج بتوضيح ندارند .

امّا مقصود از « عقد » عبارتست از گره بند انگشتان كه در علم‌

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص