آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٤ - وجوديه لا دائمه و معناى آن

و امّا الموافقة فى الكميّة اى الكلّيّة و الجزئية فلانّ الموضوع فى القضيّة المركّبة امر واحد و قد حكم عليه بحكمين مختلفين بالايجاب و السّلب، فان كان الحكم فى الجزء الاوّل على كلّ افراده كان الحكم فى الجزء الثانى ايضا على كلّها و ان كان على البعض فى الاوّل فكذا فى الثّانى .

ترجمه و شرح : مرحوم محشّى در ذيل عبارت مصنّف كه ميگويد :

مخالفتى الكيفيّة ميفرمايد :

مطلقه عامه و ممكنه عامه‌اى كه از قيد « لا دوام » و « لا ضرورت » استفاده ميشوند با اصل قضيّه در كيفيّت يعنى ايجاب و سلب مخالف هستند چنانچه شرح آن در ذيل معناى « لا دوام » و « لا ضرورت » قبلا بيان شد .

و امّا موافقت در كميّت كه مصنّف بآن اشاره كرده مقصود از آن موافقت در كلّيّت و جزئيّت است و دليل بر اعتبار آن اينست كه موضوع در قضيّه مركّبه امر واحدى است كه بر آن دو حكم مختلف از حيث ايجاب و سلب مى‌نمايند از اينرو اگر موضوع حكم در جزء اوّل فرد فرد افراد باشد حكم در جزء دوّم نيز مى‌بايد چنين اعتبار گردد و در صورتيكه در جزء اوّل بر بعضى از آنها حمل شود در جزء دوّم نيز بايد بهمين نحو ملاحظه گردد .

حاشيه : قوله : لما قيّد بهما :

اى القضيّة الّتى قيّدت بها اى باللّادوام و اللّاضرورة يعنى لاصل القضيّة .

ترجمه و شرح : مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف كه ميگويد : لما قيّد بهما ميفرمايد :

مقصود از « ماء موصوله » در « لما » قضيّه بسيطه‌اى است كه آنرا به قيد « لا دوام » و « لا ضرورة » مقيّد مى‌كنند و آن اصل قضيّه مركّبه است .

و مراد از ضمير تثنيه در « بهما » قيد « لا دوام » و « لا ضرورة » مى‌باشد .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص