آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤١ - تقرير بساطت نقطه و مناقشه در آن

ترجمه : كلمه « متصاعدة » در عبارت مصنّف باين معنا است كه ترقّى در جنس از خاصّ به عام صورت گيرد زيرا جنس الجنس اعم از جنس است و نيز جنس، جنس الجنس اعمّ از جنس الجنس بوده تا جائى كه فوق جنس، جنس ديگرى نباشد و آنرا جنس عالى يا جنس الاجناس گفته كه اعمّ از تمام اجناس مادون است پس اجناس مادون همه اخصّ از جنس فوق خود مى‌باشند و بدين ترتيب سير صعودى در اجناس يعنى ترقّى از خاصّ به عام .

شارح گويد :

بنابراين حيوان اخص از جسم نامى و جسم نامى اخص از جسم مطلق و جسم مطلق اخص از جوهر بوده و جوهر را جوس الاجناس يا جنس عالى نامند زيرا فوقش جنسى قرار نگرفته .

حاشيه : قوله : متنازلة :

بان يكون التّنزّل عن عام الى خاصّ و ذلك لانّ نوع النّوع يكون اخصّ من النّوع و هكذا الى ان ينتهى الى نوع لا نوع تحته و هو السّافل و نوع الانواع كالانسان .

ترجمه : كلمه « متنازلة » در عبارت مصنّف باين معنا است كه تنزّل در نوع از عام بخاصّ واقع ميشود زيرا نوع النوع اخصّ از نوع است و نيز نوع نوع النوع اخصّ از نوع النوع بوده تا جائى كه تحت نوع نوعى ديگر نباشد و آن را نوع سافل يا نوع الانواع گفته مانند انسان كه در تحت آن نوعى نميباشد .

شارح گويد :

بنابراين جسم مطلق اخص از جوهر و جسم نامى اخصّ از جسم مطلق و حيوان اخصّ از نامى و بالاخره انسان كه نوع سافل است اخصّ الانواع و نوع الانواع مى‌باشد .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص