آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١ - اقسام واجب

قوله : فكان كدعوى الشّئ ببيّنة و برهان :

ادّعائيكه با برهان و بيّنه همراه باشد آنست كه حكمى را بر وصفى معلّق كنند كه نفس وصف علّت و برهان تعليق را بيان نمايد و از آن باين عبارت تعبير مى‌كنند :

تعليق الحكم على وصف يشعر بالعلّية مثلا در مثال اكرم العالم حكم وجوب اكرام را بر وصف عالم معلّق نموده‌ايم و ادّعا كرده‌ايم عالم استحقاق وجوب اكرام دارد حال اگر كسى علّت آن را بخواهد در جوابش ميگوئيم علتش همراه خود اين عبارت است يعنى چون عالم است لذا از اينجمله « اكرم العالم » به دعوى الشئ ببيّنة و برهان تعبير مى‌كنند حال گوئيم در جمله « الحمد للّه » چون اللّه وصف نيست ولى در قوّه مستجمع لجميع الصفات الكماليه است پس گويا همچون وصف ميباشد از اينرو تعليق انحصار حمد بر آن مثل تعليق الحكم بر وصف بوده لاجرم ميتوان گفت مثل دعوى الشئ ببيّنة و برهان است .

حاشيه : قوله : الّذى هدانا :

الهداية : قيل هى الدّلالة الموصله اى الايصال الى المطلوب .

و قيل هى ارائة الطّريق الموصل الى المطلوب .

و الفرق بين هذين المعنيين : انّ الاوّل يستلزم الوصول الى المطلوب بخلاف الثانى فانّ الدّلالة على ما يوصل الى المطلوب لا يلزم ان تكون موصله الى ما يوصل فكيف توصل الى المطلوب .

ترجمه : هدايت : بعضى گفته‌اند هدايت عبارتست از رهنمائى رساننده يعنى هدايت رساندن بهدف و مقصود ميباشد .

و برخى ديگر چنين گفته‌اند : هدايت نشان دادن راهى است كه شخص را بهدف برساند و فرق بين ايندو تفسير آنستكه هدايت بتعريف اوّل رسيدن به مطلوب را بدنبال دارد بخلاف هدايت بمعناى دوّم زيرا نشان‌

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص