آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٢ - عكس قضاياى موجبه

حاشيه : قوله : لجواز عموم المحمول او التالى :

بيان للجزء السّلبى المفهوم من الحصر المذكور .

و امّا الايجاب فبديهىّ كما مرّ .

ترجمه و شرح : مرحوم محشّى در ذيل عبارت مصنّف يعنى « لجواز عموم المحمول الخ » ميفرمايد :

اين فقره از كلام مصنّف اشاره است به جزء سلبى كه از حصر در عبارت سابق استفاده ميشود چون چنانچه قبلا شرح داديم از عبارت مصنّف يعنى « و الموجبة انّما تنعكس جزئيّة » دو امر استفاده شده و دو ادّعاء شده يكى بصورت سلب و ديگرى بطور ايجاب امّا جزء سلبى آنستكه موجبه عكسش كلّى نيست و دليل آن همين عبارت در اينجا است « لجواز عموم الخ » و امّا جزء ايجابى آنستكه عكس موجبه، جزئى مى‌باشد و چون اين امر بديهى است محتاج باقامه دليل نيست از اينرو مصنّف در مقام تعليل و اقامه برهان بر نيامده است .

متن : و السالبة الكلّيه تنعكس كليّة و الّا لزم سلب الشئ عن نفسه.

ترجمه : قضيّه سالبه كليّه عكسش كلّى است زيرا در غير اينصورت سلب شئ از نفس لازم مى‌آيد .

حاشيه : قوله : و الّا لزم سلب الشئ عن نفسه :

تقريره : ان يقال :

كلّما صدق قولنا « لا شئ من الانسان بحجر » صدق قولنا « لا شئ من الحجر بانسان » و الّا لصدق نقيضه و هو « بعض الحجر انسان » فنضّمه مع الاصل فنقول :

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص