آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣٥ - ضروب شكل دوم

و اليهما اشار المصنّف بقوله « و المختلفتان فى الكمّ ايضا » اى كما انّهما مختلفتان فى الكيف بناء على ما سبق فى الشّرائط سالبة جزئيه :

ترجمه و شرح :

ضروب شكل دوّم‌

مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف يعنى « لينتج الكلّيتان » ميفرمايد :

ضروب منتجه در اين شكل نيز همچون شكل اوّل چهارتا است كه از ضرب كبراى موجبه كلّيه در صغراى سالبه كليّه و سالبه جزئيه و نيز از ضرب كبراى سالبه كلّيه در صغراى موجبه كلّيه و موجبه جزئيه حاصل ميشود بنابراين ضرب اوّل مركّب است از صغراى موجبه كلّيه و كبراى سالبه كلّيه مانند :

كل ج ب و لا شئ من الف ب يا كلّ انسان حيوان و لا شى من الحجر بحيوان فلا شئ من الانسان بحجر .

و ضرب دوّم مركب است از صغراى سالبه كليه و كبراى موجبه كليه مانند :

لا شى من ج ب و كلّ الف ب يا لا شى من الحجر بحيوان و كلّ انسان حيوان فلا شى من الحجر بانسان‌

و چنانچه ملاحظه ميشود نتيجه در ايندو ضرب سالبه كلّيه است و بهمين دو نتيجه مصنّف اشاره نمود و گفت « لينتج الكلّيتان سالبة كلّيّه » .

و ضرب سوّم مركّب است از صغراى موجبه جزئيه و كبراى سالبه كلّيّه مثل :

بعض ج ب و لا شى من الف ب يا بعض الحيوان ابيض و لا شى من الاسود بابيض فبعض الحيوان ليس باسود .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص