تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٠ - تفسير وعده بازگشت به حرم امن خدا

" حكم و حاكميت در جهان تكوين و تشريع مخصوص ذات پاك او است" (لَهُ الْحُكْمُ‌).

" و بازگشت همه شما، سرانجام به سوى او است" (وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ‌).

توصيفهاى سه‌گانه اخير مى‌تواند دليلى بر اثبات توحيد و ترك هر گونه بت‌پرستى باشد كه در توصيف اول آمده است.

زيرا هنگامى كه ما همه فانى هستيم و بقا منحصر به او است.

و هنگامى كه تدبير نظام هستى و حاكميت متعلق به او است.

و هنگامى كه بازگشت همه ما در قيامت به سوى او است، معبودهاى ديگر چه نقشى مى‌توانند داشته باشند؟ و چه چيز جز او قابل پرستش است؟

مفسران بزرگ در تفسير جمله" كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ‌" مطالب گوناگونى دارند كه بر محور تفسير" وجه" و كلمه" هالك" دور مى‌زند.

زيرا" وجه" از نظر لغت به صورت و قسمتى از بدن كه روبروى انسان قرار دارد گفته مى‌شود، اما هنگامى كه در مورد پروردگار به كار رود به معنى ذات پاك او است.

واژه" هالك" از ماده" هلاك" به معنى مرگ و نابودى است.

بنا بر اين جمله فوق اشاره به فناى همه موجودات جز ذات پاك او مى‌كند، نه تنها فناى بعد از پايان اين جهان، كه الان هم در برابر او فانى و هالكند! چرا كه موجودات امكانى وابسته به ذات پاك او هستند، و لحظه به لحظه فيض وجود را از او مى‌گيرند، در ذات خود چيزى ندارند و هر چه دارند از خدا است، كه اگر" نازى كند يك دم فرو ريزند قالبها"! گذشته از اين، موجودات اين جهان همه متغيرند و در معرض دگرگونيها حتى طبق عقيده حركت جوهرى ذات آنها عين تغيير و دگرگونى است، و مى‌دانيم حركت و تغيير به معنى فانى شدن و نو گشتن دائمى است، در هر لحظه‌اى موجودات‌