تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٦ - تفسير اين اخبار غيبى را تنها خدا در اختيارت نهاد

در اينجا كدام اقوامند؟ بعضى از مفسرين آن را اشاره به كفار قوم نوح و عاد و ثمود و مانند آنها مى‌دانند، چرا كه با گذشت زمان، آثار انبياى پيشين محو شده بود و لازم بود كتاب آسمانى تازه‌اى در اختيار بشريت قرار گيرد.

و بعضى اشاره به هلاكت قوم فرعون كه بازماندگان اقوام پيشين بودند مى‌دانند، چرا كه خداوند تورات را بعد از هلاك آنها به موسى ع داد.

اما هيچ مانعى ندارد كه جمله فوق اشاره به همه اين اقوام باشد.

" بصائر" جمع" بصيرت" به معنى بينايى است و در اينجا منظور آيات و دلائلى است كه موجب روشنايى قلب مؤمنان مى‌شد، و هدايت و رحمت نيز از لوازم اين بصيرت است، و به دنبال آن تذكر و بيدارى دلهاى آماده‌ [١]

*** سپس به بيان اين حقيقت مى‌پردازد كه آنچه را در باره موسى و فرعون با تمام ريزه‌كاريهاى دقيق آن بيان كرديم، خود دليلى است بر حقانيت قرآن تو، چرا كه تو در اين صحنه‌ها هرگز حاضر نبودى و اين ماجراها را با چشم نديدى بلكه اين لطف خدا بود كه اين آيات را براى هدايت مردم بر تو نازل كرد.

مى‌گويد:" تو در جانب غربى نبودى هنگامى كه ما فرمان نبوت را به موسى داديم، و تو از شاهدان اين ماجراها محسوب نمى‌شدى" (وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الْغَرْبِيِّ إِذْ قَضَيْنا إِلى‌ مُوسَى الْأَمْرَ وَ ما كُنْتَ مِنَ الشَّاهِدِينَ‌).

توجه به اين نكته لازم است كه موسى ع در مسيرش از مدين به سوى مصر كه از سرزمين سينا مى‌گذشت درست از سوى" شرق" به" غرب" حركت مى‌كرد، و به عكس هنگامى كه بنى اسرائيل از مصر به سوى شام آمدند و از سينا گذشتند از طرف غرب به شرق مى‌آمدند (و لذا بعضى از مفسران جمله" فَأَتْبَعُوهُمْ مُشْرِقِينَ‌" را در سوره شعراء آيه ٦٠ كه در باره تعقيب فرعونيان از بنى اسرائيل‌

---

[١]" بصائر" جمع بصيرت و ابصار جمع بصر است.