تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٤ - ١- لوح محو و اثبات و ام الكتاب

مى‌دارد و هر كدام را اراده كند محو مى‌كند، و هر كدام را اراده كند اثبات مى‌نمايد" [١] و نيز از امام على بن الحسين زين العابدين ع مى‌خوانيم كه مى‌فرمود:

لو لا آية فى كتاب اللَّه لحدثتكم بما كان و ما يكون الى يوم القيامة، فقلت له اية آية فقال قال اللَّه، يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ‌

" اگر يك آيه در قرآن نبود من از حوادث گذشته و آينده تا روز قيامت به شما خبر مى‌دادم!، روايت كننده حديث مى‌گويد عرض كردم كدام آيه؟ فرمود: خداوند مى‌فرمايد يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ‌" [٢] و اين حديث دليل بر آن است كه حد اقل قسمتى از علوم پيشوايان بزرگ دين، نسبت به حوادث مختلف مربوط به لوح محو و اثبات است، و لوح محفوظ با تمام خصوصياتش مخصوص به خدا است و تنها قسمتى از آن را كه صلاح بداند به بندگان خاصش تعليم مى‌كند.

در دعاهاى شبهاى ماه مبارك رمضان نيز كرارا مى‌خوانيم و ان كنت من الاشقياء فامحنى من الاشقياء و اكتبنى من السعداء:" اگر من از شقاوتمندانم مرا از آنها حذف كن و در سعادتمندان بنويس (يعنى توفيق اين كار را به من مرحمت كن).

و به هر حال" محو و اثبات" به ترتيبى كه گفته شد معنى جامعى دارد كه هر گونه دگرگونى را بر اثر تغيير شرائط يا وجود موانع شامل مى‌شود و اينكه بعضى از مفسران انگشت روى يك مصداق خاص گذارده‌اند و مثلا گفته‌اند اين جمله اشاره به مساله محو گناهان بر اثر توبه و يا كم و زياد شدن روزى بر اثر تغيير شرائط و مانند آن است صحيح به نظر نمى‌رسد مگر اينكه منظور بيان يك مصداق باشد.

[١] الميزان جلد ١١ صفحه ٤١٩.

[٢] نور الثقلين جلد ٢ صفحه ٥١٢.