تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٤ - تفسير روزهاى حساس زندگى

بدترين شكنجه‌ها و عذابها را بر شما بنى اسرائيل تحميل مى‌كردند.

آيا اين درد كوچكى است كه نيروى فعال يك جمعيت را از ميان ببرند و زنان آنها را بدون سرپرست، به صورت كنيزانى در چنگال يك مشت افراد ظالم و ستمگر باقى بگذارند؟

ضمنا تعبير به فعل مضارع (يسومون) اشاره به اين است كه اين كار مدتها ادامه داشت‌ [١] اين نكته نيز قابل توجه است كه سر بريدن پسران و كنيزى زنان و دختران را بوسيله" واو" بر" سُوءَ الْعَذابِ‌" عطف مى‌كند، در حالى كه خود از مصداقهاى سوء العذاب است، و اين به خاطر اهميت اين دو عذاب بوده است، و نشان مى‌دهد كه قوم جبار و ستمگر فرعون شكنجه‌ها و تحميلات ديگرى نيز بر بنى اسرائيل داشته‌اند، اما از ميان همه اين دو شديدتر و سخت‌تر بوده است.

*** سپس اضافه مى‌كند كه اين را هم" به خاطر بياوريد كه پروردگار شما اعلام كرد اگر شكر نعمت‌هاى مرا بجا آوريد من بطور قطع نعمتهاى شما را افزون مى‌كنم و اگر كفران كنيد عذاب و مجازات من شديد است" (وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ) [٢] اين آيه ممكن است دنباله كلام موسى به بنى اسرائيل باشد كه آنها را در برابر آن نجات و پيروزى و نعمتهاى فراوان دعوت به شكرگزارى كرد، و وعده فزونى نعمت به آنها داد، و در صورت كفران تهديد به عذاب نمود، و نيز ممكن است يك جمله مستقل و خطاب به مسلمانان بوده باشد، ولى به هر حال از نظر

---

[١] توجه داشته باشيد كه نظير اين آيه با كمى تفاوت در سوره بقره آيه ٤٩ گذشت.

[٢] تاذن از باب تفعل و به معنى اعلام با تاكيد است زيرا ماده افعال از آن (ايذان) به معنى اعلام است و چون به باب تفعل در آيد اضافه و تاكيد از آن استفاده مى‌شود.