تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٣ - ١- مفسد فى الارض كيست؟

مى‌خوانيم‌ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ‌:" كم فروشى نكنيد و حق مردم را كم نگذاريد و در زمين فساد نكنيد" (هود- ٨٥).

و بالآخره گاهى به معنى به هم ريختن نظام عالم هستى و جهان آفرينش آمده است‌ لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا:" اگر در زمين و آسمان غير از خداوند يگانه" اللَّه"، خدايان ديگرى بودند فاسد مى‌شدند" (انبياء- ٢٢).

*** از مجموع اين آيات كه در سوره‌هاى مختلف قرآن آمده به خوبى استفاده مى‌شود كه فساد به طور كلى، يا فساد فى الارض يك معنى بسيار وسيع دارد كه بزرگترين جنايات همچون جنايات فرعون و ساير جباران، و كارهاى كمتر از آن را و حتى گناهان همچون كم‌فروشى و تقلب در معامله را شامل مى‌شود، و البته با توجه به مفهوم وسيع فساد كه هر گونه خروج از حد اعتدال را شامل مى‌شود، اين وسعت كاملا قابل درك است.

و با توجه به اينكه مجازاتها بايد با ميزان جرم، مطابقت داشته باشد روشن مى‌شود كه هر گروهى از اين" مفسدان" بايد يك نوع مجازات شوند و مجازات همه يك نواخت نيست.

حتى در آيه ٣٣ سوره مائده كه" مفسد فى الارض" با" محارب با خدا و پيامبر" همراه ذكر شده، چهار نوع، مجازات مى‌بينيم كه حتما حاكم شرع بايد در هر مورد مجازاتى را كه با مقدار جنايت متناسب است برگزيند (كشتن- بدار آويختن- قطع ايدى و ارجل- و تبعيد) فقهاى ما در بحث محارب و مفسد فى الارض شرائط و حدود اين مجازاتها را در كتب فقهى مشروحا بيان كرده‌اند [١] و نيز براى ريشه كن كردن اين گونه مفاسد، در هر مورد بايد به وسيله‌اى‌

---

[١] ما نيز در ذيل آيه ٣٣ سوره مائده (جلد ٤ صفحه ٣٥٨ به بعد) شرح لازم را در اين زمينه بيان نموديم.