تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٦ - ٥- مثال، لجوجان را خاموش مىسازد

در يكى از روايات مى‌خوانيم كه يكى از ماديها (زنادقه) خدمت امام صادق ع رسيد و عرض كرد خداوند مى‌فرمايد" هر زمان كه پوست تن دوزخيان از شدت آتش بسوزد ما پوست ديگرى بر آنها مى‌پوشانيم تا طعم عذاب را به خوبى بچشند" گناه آن پوست ديگر چيست كه آنهم مجازات شود؟! امام فرمود: آن پوست هم عين پوست اول است و هم غير آن، سؤال كننده قانع نشد و از اين پاسخ نتوانست چيزى بفهمد، ولى امام ع با ذكر يك مثال گويا آن چنان مساله را روشن ساخت كه جايى براى گفتگو باقى نماند، فرمود:

ملاحظه كن يك خشت پوسيده و فرسوده را خرد مى‌كنى و سپس همان خاك را گل كرده و در قالب مى‌ريزى و يك خشت نو از آن مى‌سازى، اين همان خشت اول است و از يك نظر غير آن‌ [١]

*** اما در اينجا ذكر يك نكته كاملا ضرورى است و آن اينكه مثال با اين همه نقشهاى ارزنده و مؤثرش در صورتى مى‌تواند نقش اساسى خود را ايفا كند كه كاملا موافق و هماهنگ با مطلبى باشد كه مثال براى آن انتخاب شده است، و الا گمراه كننده و مخرب خواهد بود، يعنى به همان نسبت كه يك مثال درست و هماهنگ مفيد و مؤثر است، يك مثال انحرافى مخرب و ويرانگر و گمراه كننده مى‌باشد.

و به همين دليل منافقان و بد انديشان هميشه براى گمراه ساختن مردم و اغفال ساده‌دلان از مثالهاى انحرافى استفاده مى‌كنند، و براى دروغ خود از فروغ مثال كمك مى‌گيرند، و بايد به دقت مراقب اينگونه مثلهاى انحرافى و سوء استفاده از مثال باشيم.

---

[١] شرح اين حديث را در جلد ٣ تفسير نمونه صفحه ٤٢٨ كه به نقل از مجالس شيخ و احتجاج طبرسى، آورده‌ايم مطالعه فرمائيد.