اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٧ - تفسير و جمع بندى

آشكار شدن حق به مخالفت با پيامبر صلى الله عليه و آله بر خيزد، و از طريقى جز طريق مؤمنان پيروى كند ما او را به همان راه كه مى‌رود مى‌بريم (و در گمراهيش سرگردان مى‌سازيم) و در دوزخ داخل مى‌كنيم و جايگاه بدى دارد (وَ مَنْ يُشْاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى‌ وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلىَّ وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ سائَتْ مَصِيراً).

اين آيه به روشنى به مسلمانان دستور مى‌دهد كه از جامعه اسلامى جدا نشوند، و همگى با هم طريق هدايت را در پيش گيرند.

البته با توجه به جمله‌ «من يشاقق الرسول ...» و تعبير به‌ «سبيل المؤمنين» روشن مى‌شود كه منظور از هماهنگى با جامعه اسلامى هماهنگى با جامعه‌اى است كه در طريق پيروى از پيغمبر صلى الله عليه و آله گام بر دارد، و ايمان و اطاعت خدا، اساس و پايه آن مى‌باشد، و گرنه همرنگ شدن با هر جامعه‌اى منظور نيست.

بى شك پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله همواره در جماعت بود، در پنج وقت با مسلمين نماز مى‌گذارد، روز جمعه نماز با شكوهترى داشت و در حج در اجتماع عظيم‌ترى همه مسلمانان را به اجتماع در گرد اين برنامه‌ها فرا مى‌خواند و به يقين گوشه گيران عزلت طلب، مخالفان اين برنامه، و جداى از جماعت مؤمنانند، و مشمول آيه فوق خواهند بود.

جمعى از علماى اهل سنت به اين آيه براى حجيّت اجماع استدلال كرده‌اند، ما نيز مى‌گوييم مانعى ندارد كه اين آيه دليل بر حجيت اجماع مسلمين باشد ولى اجماعى كه امام معصوم عليه السلام نيز در آن حضور داشته باشد و به تعبير مصطلح اصولى اجماع دخولى يا اجماع كشفى باشد حجّت است.

در سومين آيه، يكى ار نعمت‌هاى بزرگ خداوند بر پيامبرش را اين مى‌شمرد كه مؤمنان را گرد او جمع كرد، و در ميان دلهاى آنها الفت برقرار ساخت، كارى كه از طرق عادى در آن شرايط غير ممكن بود مى‌فرمايد «او همان كسى است كه تو را با